Wat mag er in een bokashi? De volledige lijst van toegestaan en verboden afval

Afdrukken

‘Mag dit in mijn bokashi?’ Dat is de vraag die iedereen zich stelt bij de emmer, met een restje kip of een sinaasappelschil in de hand. En vaak is dat precies de reden waarom men voor bokashi heeft gekozen: het accepteert veel meer dan een composter of een wormenbak.

Toch heeft het zijn grenzen. Hier vindt u de volledige lijst, telkens met de reden erbij: zodra u begrijpt wat de fermentatie verstoort, hoeft u de lijst niet meer uit het hoofd te leren.

Het principe: alle vaste etensresten

Bokashi is een melkzuurfermentatie zonder lucht, uitgevoerd door bacteriën die suikers, een beetje vocht en een goed aangedrukte omgeving nodig hebben. Bijna alles wat eetbaar is, past daarbij, rauw of gekookt, vers of wat minder vers.

Er zijn drie dingen die problemen geven: te veel vocht, dat de fermentatie verdrinkt en tot rotting laat omslaan; wat niet of maar heel langzaam afbreekt; en wat geen voedsel is. Onthoud deze drie groepen, en u kunt in bijna alle gevallen de knoop doorhakken.

Ja, zonder aarzelen

• Groenten en fruit, rauw of gekookt: schillen, klokhuizen, loof, pitten, beschadigd fruit, slappe sla.
• Maaltijdresten: pasta, rijst, puree, ovenschotels, pizza, bereide groenten, goed uitgelekt.
• Brood, gebak, koekjes, ontbijtgranen. Droog brood heeft zelfs het voordeel dat het wat vocht opneemt.
• Koffiedik, met het papieren filter, en losse theebladeren.
• Eieren en eierschalen, bij voorkeur fijngemaakt: de schalen fermenteren niet, maar vallen uiteindelijk in de grond uiteen.
• Walnoten, hazelnoten, zaden en hun dunne doppen.
• Uitgebloeide snijbloemen en kleine plantenresten uit huis, in stukken gesneden.

Snijd alles gewoon in stukken van hooguit 3 tot 4 cm, zoals we uitleggen in onze fiche Uw eerste bokashi-emmer starten.

Wist u dat?

Veel theezakjes bevatten een klein beetje plastic, dat dient om het papier te sealen of steviger te maken, en dat noch in de emmer noch in de grond afbreekt. Scheur het zakje open, doe de blaadjes in de bokashi en gooi het omhulsel weg, tenzij op de verpakking duidelijk staat dat het geen plastic bevat.

Vlees, vis, kaas, kleine botjes: ja, met enkele voorzorgen

Dit is de troef van bokashi. In een luchtdichte emmer fermenteren deze resten net als groenten, buiten bereik van vliegen en knaagdieren. Resten van rauw of gekookt vlees, visvel en graten, kaaskorsten en stukjes kaas, wat dikke yoghurt, botjes van kip of konijn: dat mag er allemaal in.

Enkele voorzorgen maken het verschil:

• Strooi meer zemelen over deze eiwitrijke, kwetsbaardere resten. Onze fiche Bokashi-zemelen legt uit hoe u de dosis aanpast.
• Snijd ze klein en verdeel ze tussen lagen plantaardig afval in plaats van alles in één keer erin te doen.
• Laat gerechten met saus uitlekken en laat melk en zeer vloeibare kazen achterwege.
• Garnalenschalen: laat ze wat drogen en bestrooi ze royaal.
• Bij het ingraven: graaf diep genoeg en dek alles volledig af, want door de fermentatie worden deze resten niet minder aantrekkelijk voor de dieren in de tuin.

Bent u beginner, dan kunt u gerust eerst een of twee emmers met plantaardig afval vullen om de slag te pakken, en daarna geleidelijk vlees- en visresten toevoegen.

Citrusvruchten, uien, knoflook: waarom het hier wel kan

In een wormenbak beperkt men citrusvruchten, ui, knoflook en sjalot, omdat de wormen ze slecht verdragen, zoals we uitleggen in onze fiche Wat geeft u de wormen te eten. Bokashi werkt niet met wormen, maar met melkzuurbacteriën die juist in een zuur milieu leven. De zuurgraad van citrusvruchten hindert hen niet, en de ervaring leert dat ui en knoflook zonder moeite fermenteren.

Schillen van sinaasappel, citroen en grapefruit, uien, knoflook, prei: het mag allemaal in de emmer. Enige voorzorg als u er in één keer veel van hebt, na een sessie jam maken of sap persen: wissel ze af met ander afval in plaats van er een dikke laag van te maken.

Wilt u uw bokashi daarna aan wormen geven, houd er dan rekening mee dat die deze resten zal bevatten: ga geleidelijk te werk, zoals uitgelegd in onze fiche Bokashi en wormenbak.

Vermijden of beperken

• Vloeistoffen: soep, melk, sap, azijn, bouillon, sausresten, kookvocht. Ze verdrinken de fermentatie. Laat de resten uitlekken voordat u ze in de emmer doet.
• Grote hoeveelheden olie en vet: een beetje olie op een salade is geen probleem, de inhoud van een frituurpan of een pot vet wel.
• Grote botten (rund, varken, lamsbout): ze doen er jaren over om in de bodem te verdwijnen. Gooi ze bij het restafval, of breek ze als u ze toch wilt houden.
• Schelpen van mosselen, oesters en andere schelpdieren: die breken zo goed als nooit af.
• Grote pitten (avocado, perzik, mango): die kunnen erin, maar blijven heel lang zichtbaar in de grond.
• Voedsel dat al rot of erg beschimmeld is: dat brengt massaal rottingsmicroben mee die de hele emmer kunnen laten omslaan. Een klein schimmelplekje op een snee brood is niet erg; een bakje fruitpap van aardbeien wel.
• Grote hoeveelheden papier en karton: die horen bij het oud papier of in de composter. Een beetje keukenpapier, een papieren servet, gescheurd krantenpapier of een stukje eierdoos om overtollig vocht op te nemen, mogen daarentegen wel. Vermijd glanspapier en kleurendrukwerk.

Het advies van Emy

Houd een paar korsten oudbakken brood of een stukje eierdoos bij de emmer. Op de dag dat u erg sappige resten toevoegt, legt u er wat van onder: ze nemen het overtollige vocht op zonder de fermentatie te hinderen.

Nooit in de emmer

• Plastic, glas, metaal, fruitstickers, elastiekjes, touwtjes.
• Zogenaamd ‘composteerbare’ verpakkingen en zakken: die hebben industriële compostering bij hoge temperatuur nodig om af te breken. Ze zouden ongeschonden uit de emmer en de grond tevoorschijn komen.
• Uitwerpselen en strooisel van dieren: vooral van katten en honden, om hygiënische redenen.
• As van hout of houtskool.
• Zieke planten: fermentatie biedt geen enkele garantie dat ziekten verdwijnen, en u zou ze opnieuw in de tuin kunnen brengen.
• Onkruid dat in het zaad staat: niets bewijst dat twee weken fermentatie alle zaden doodt, en u zou ze opnieuw kunnen uitzaaien wanneer u uw bokashi ingraaft.
• Medicijnen en chemische producten, ook restjes van schoonmaakmiddelen.
• Tuinafval in grote hoeveelheden, zoals maaisel, dode bladeren en takken: dat hoort in de composter. Onze fiche Wat mag er in uw composter helpt u om het daar goed te verwerken.

Het geval van erg zoute resten

Kant-en-klaarmaaltijden, vleeswaren, belegen kazen, chips of pekelresten zijn zouter dan groenteschillen. Ze fermenteren zonder problemen, maar het zout komt deels in het sap terecht. Analyses van bokashisap hebben aangetoond dat sap van maaltijdresten duidelijk meer natrium en chloor bevatte dan sap van groenteschillen.

Gebruikt u het sap voor uw planten, vooral in potten en bakken waar zout zich ophoopt, dan kunt u erg zoute resten dus beter beperken. Vermijd het in de tuin op dezelfde manier om de inhoud van emmers met veel bereide gerechten steeds op dezelfde plek in te graven: kies telkens een andere plek. Ter herinnering: het sap wordt altijd verdund, minstens 1 op 100, en wordt aan de voet van de plant gegeven, nooit op de bladeren. Ruikt uw emmer ongewoon na zulke toevoegingen, dan helpt onze fiche Slechte geuren, te veel sap, fruitvliegjes u om dat bij te sturen.

Om te onthouden

In de bokashi gaat alles wat eetbaar is in de emmer, rauw of gekookt, vlees en citrusvruchten inbegrepen. Wat vloeibaar is, wat niet afbreekt en wat geen voedsel is, blijft eruit.

Samengevat

Bokashi accepteert bijna alle vaste etensresten: groenten en fruit, maaltijdresten, brood, koffiedik, vlees, vis, kaas, kleine botjes, citrusvruchten, ui en knoflook. Voor een goed resultaat snijdt u alles klein, laat u het uitlekken en strooit u iets meer activator, zoals onze Bokashi EM-compostactivator, over eiwitrijke resten. Laat vloeistoffen, grote hoeveelheden olie, grote botten, schelpen en voedsel dat al rot achterwege. En doe er nooit plastic, ‘composteerbare’ verpakkingen, uitwerpselen, as of zieke planten in. Gebruikt u het sap in de tuin, beperk dan gewoon erg zoute resten.

Bijbehorende producten

Bestseller

Bokashi EM compostactivator | Zak van 1 kg

Per stuk of in sets van 2 of 3 zakken

€ 7,83

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Bokashi-compostemmer Skaza Essential

Inhoud 15,3 liter, set van 2 emmers

€ 77,65

Urbalive Bokashi-compostbak

Inhoud 10,6 liter, per stuk of als set van 2 verkrijgbaar

€ 79,65

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Composteren25 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →