FAQ bokashi: de 25 meest gestelde vragen, met korte en duidelijke antwoorden

Voordat u begint

Is bokashi echt compost?

Nog niet. Na twee weken in de emmer zijn uw etensresten gefermenteerd en gestabiliseerd, maar ze zien er nog hetzelfde uit: het is een zure voorcompost. Het wordt pas aarde zodra het aan de bodem, een composter of wormen wordt toevertrouwd, binnen twee weken tot twee maanden, afhankelijk van het seizoen. Het hele principe wordt uitgelegd in Wat is bokashi?.

Kun je bokashi maken zonder tuin?

Ja, mits u bedenkt waar de voorcompost naartoe gaat. U kunt hem in een grote bak omzetten in aarde, de bekende ‘aardefabriek’, hem enkele weken voor het planten onder in een grote pot leggen, of hem aan een gemeenschappelijke tuin of een tuinierende buur geven. Alle oplossingen staan in Bokashi zonder tuin: wat doet u met uw gefermenteerde bokashi?.

Zijn twee emmers echt nodig?

Dat is sterk aan te raden. Een volle emmer moet minstens twee weken gesloten blijven: in die tijd vangt de tweede emmer de dagelijkse resten op. Met maar één emmer zou u uw resten moeten weggooien of een emmer midden in de fermentatie opnieuw moeten openen. Hoe u de wisseling organiseert, leest u in Waarom twee bokashi-emmers gebruiken.

Welk formaat emmer kiest u?

Reken op ongeveer 10 liter voor één of twee personen en 15 liter voor drie of vier; ideaal is als u een emmer in ongeveer twee weken vult. Een goede emmer moet vooral luchtdicht sluiten en het mogelijk maken het sap af te tappen. Vergelijk onze modellen in Hoe kiest u een bokashi-composter, of bekijk hoe u zelf een emmer maakt.

Stinkt bokashi in de keuken?

Met het deksel dicht ruikt u bijna niets. Bij het openen ruikt een goed werkende emmer zuur, naar augurk of cider, en het sap ruikt sterker dan de inhoud. Een rotte geur is daarentegen niet normaal: die wijst op een probleem dat u moet verhelpen. Lees voor de juiste plek Waar zet u uw bokashi?.

Het afval

Mogen vlees, vis en zuivel erin?

Ja, dat is zelfs een van de grote voordelen van bokashi. Snijd deze resten in kleine stukjes en strooi wat extra zemelen over eiwitrijke resten. Kleine botjes kunnen erin; grote botten doen er in de bodem jaren over om te verdwijnen. De volledige lijst staat in Wat mag er in een bokashi?.

En citrusvruchten, knoflook en ui?

Ja, geen probleem: de melkzuurfermentatie kan goed tegen hun zuurgraad, terwijl de wormen in een wormenbak er weinig van houden. Snijd de schillen gewoon in stukken.

Wat mag nooit in de emmer?

Plastic, ook zakken en verpakkingen die ‘composteerbaar’ heten, uitwerpselen en strooisel van dieren, as en zieke planten. Vermijd ook vloeistoffen (soep, melk, olie in grote hoeveelheden), grote botten, schelpen en voedsel dat al rot of beschimmeld is: dat brengt de fermentatie in gevaar of breekt vrijwel niet af.

Dagelijks gebruik

Moet u de inhoud van de emmer omroeren?

Nooit. Bokashi werkt zonder lucht, en door te roeren komt er zuurstof bij, wat nare geuren en schimmel bevordert. Druk bij elke toevoeging stevig aan met de stamper of een pureestamper, en sluit de emmer meteen weer. De juiste handelingen staan in Uw eerste bokashi-emmer starten.

Hoeveel zemelen moet u gebruiken, en kunt u er te veel in doen?

Reken op een dosis van 15 à 20 ml per laag van 3 à 5 cm afval, iets meer voor vlees, vis, zeer natte resten en bij koel weer. Te weinig zemelen is een veelvoorkomende oorzaak van mislukking; een klein teveel hindert de fermentatie niet, het is gewoon verspild. Doe er bij twijfel iets meer in. De aanpassingen staan in Bokashi-zemelen: functie, dosering en bewaren.

Kunt u zonder activator, of hem zelf maken?

Zonder activator kan een melkzuurfermentatie vanzelf op gang komen, maar het resultaat is veel minder voorspelbaar en de emmer loopt meer kans te gaan rotten. De activator dient juist om de goede bacteriën snel te laten aanslaan. U kunt onze Bokashi EM-compostactivator gebruiken, gemaakt op de boerderij, of uw eigen activator maken met tarwezemelen, EM-1 en melasse (van suikerbiet of van suikerriet), volgens Zelf een bokashi-activator maken.

Hoe lang duurt de fermentatie?

Reken op minstens twee weken, met een volle en gesloten emmer, in een ruimte tussen 18 en 25 °C, en een tot twee weken langer bij koel weer. Die termijn begint wanneer u de emmer sluit, niet bij de eerste toevoeging. Het afval behoudt zijn uiterlijk: u beoordeelt het aan de zure geur en het zachter worden. De richtlijnen staan in Hoe lang duurt de fermentatie?.

Wat doet u in de winter en tijdens de vakantie?

Kou vertraagt de fermentatie zonder het verrichte werk teniet te doen: houd de emmer binnen, in een gematigd warme ruimte, en voeg wat extra zemelen toe. Tap voor vertrek het sap af, bedek de laatste laag met zemelen en sluit goed af: een gesloten emmer kan meerdere weken wachten. Is de fermentatie eenmaal klaar, dan mag de bokashi zelfs zonder schade bevriezen en bij dooi worden ingegraven. Alles staat in Bokashi in de winter, in de zomer en tijdens de vakantie.

Het sap

Mijn emmer geeft geen sap: is dat normaal?

Ja, heel vaak. De hoeveelheid hangt af van wat u erin doet: veel sap bij groenten en fruit, heel weinig bij brood en gekookte resten, en minder in de winter. Een nieuwe emmer kan er ook een tot twee weken over doen voordat er sap uit komt. Zolang de geur zuur blijft, is alles in orde. Zie Uw bokashi onderhouden.

Hoe verdunt u het sap om uw planten water te geven?

Minimaal 1 cl sap per liter water (1:100) voor gevestigde planten, en 1 à 2 ml per liter (van 1:1000 tot 1:500) voor zaailingen en jonge planten. Giet het aan de voet van de plant, op al vochtige aarde, nooit puur en nooit op de bladeren. Eén keer per week of om de twee weken gieten volstaat. Details in Bokashi-sap: verdunning, toepassingen en grenzen.

Hoe lang blijft het sap goed, en wat doet u met het overschot?

Gebruik het binnen 24 à 48 uur: het is een levende vloeistof die snel verandert. Houdt u wat over, giet het dan in de gootsteen of het toilet, gevolgd door wat water, in plaats van het weg te gooien. Verwacht echter niet dat het leidingen ontstopt of een septic tank onderhoudt: geen enkel onderzoek heeft dat aangetoond.

Na de fermentatie

Kunt u bokashi direct aan de voet van planten leggen?

Nee. Gefermenteerde bokashi is zuur en rijk aan ammonium: bij contact met de wortels kan hij die beschadigen. Graaf hem in op 20 à 30 cm diepte, vermengd met twee à drie keer zijn volume aan aarde, op zo'n dertig centimeter van de wortels, en spreid hem nooit uit aan de oppervlakte. De volledige methode staat in Bokashi in de tuin ingraven.

Hoe lang moet u wachten voordat u gaat planten?

Minstens twee weken in lauwe grond, liefst drie of vier, en langer in koude grond of in een pot. Een goede vuistregel: zodra de zure geur uit de aarde verdwenen is, is de plek klaar. Wacht bij zaaisel of kwetsbare planten nog iets langer.

Kunt u bokashi aan uw wormen geven?

Ja, in kleine hoeveelheden. Bokashi is zuur: leg ongeveer een klein kommetje, goed uitgelekt en bij voorkeur overwegend plantaardig, in een hoek van de wormenbak, op een laag droog strooisel, zodat de wormen er afstand van kunnen houden tot hij milder is geworden. Fijngemalen eierschalen helpen de zuurgraad te corrigeren. Zie Bokashi en wormenbak.

Mag hij in een composter, ook een gemeenschappelijke?

Ja. Behandel hem als groen, zuur en vochtig materiaal: spreid hem uit in het hart van de hoop, meng hem met actieve compost en bedek hem met minstens evenveel bruin materiaal. Vraag bij een gedeelde composter eerst toestemming aan de beheerder: niet iedereen accepteert het. Zie Bokashi en tuincompost.

Trekt bokashi ratten aan?

Goed gefermenteerde en goed ingegraven bokashi is minder aantrekkelijk dan een maaltijdrest die in de open lucht ligt, maar het is geen afweermiddel, en geen enkel onderzoek heeft de vraag beslecht. Waar knaagdieren voorkomen, graaft u minstens 30 cm diep in en legt u de eerste weken fijn gaas over de plek. Zie Problemen na het ingraven.

Problemen

Witte, groene of zwarte schimmel: wat nu?

Een wit laagje is een goed teken: de fermentatie verloopt goed. Enkele groene, blauwe of zwarte plekken verraden lucht of te veel vocht: haal ze weg, voeg zemelen toe, druk aan en tap af. Als gekleurde schimmels de emmer overwoekeren en de geur rottig wordt, is de fermentatie mislukt: graaf de inhoud in ver van de gewassen, of geef hem mee met de gft-inzameling, en begin opnieuw. Alles wordt uitgelegd in Schimmel in de bokashi.

Rotte geur, fruitvliegjes of maden: wat doet u?

Een rottige geur komt bijna altijd door te weinig zemelen, te veel vocht of een slecht gesloten emmer: voeg zemelen toe, druk aan, tap dagelijks af en controleer de afdichting. Fruitvliegjes komen vooral van het kleine afvalbakje in de keuken en een slecht sluitend deksel. Maden komen van vliegen die eitjes hebben gelegd bij het openen of via een lek: verwijder de paar larven, voeg zemelen toe en sluit zorgvuldig af; zijn het er veel, graaf dan de hele inhoud diep in en begin opnieuw. De volledige diagnose staat in Nare geuren, te veel sap, fruitvliegjes.

Verder lezen

Is bokashi veilig voor de gezondheid?

Analyses van emmers uit huishoudens tonen een flora die wordt gedomineerd door melkzuurbacteriën, met mogelijk ziekteverwekkende micro-organismen in zeer kleine hoeveelheden. Toch is bokashi geen hygiëniserend proces: hij warmt niet op. Vandaar enkele eenvoudige regels: nooit dierlijke uitwerpselen, handschoenen bij het legen en ingraven van de emmer, en daarna handen wassen. Zie Bokashi en EM: wat de wetenschap echt zegt.

Zijn bokashi-mulch en vijverballen hetzelfde?

Nee. Het zijn andere producten die het principe van fermentatie delen: een mulch die klaar is om over de bodem te strooien, kleiballen voor vijvers, of gefermenteerde landbouwmeststoffen. Alleen de mulch uit de handel is bedoeld om uit te strooien; de inhoud van uw emmer wordt altijd ingegraven. Zie De andere bokashi's.