Bokashi-sap: verdunning, toepassingen en beperkingen van de 'bokashi-thee' voor uw planten

Afdrukken

Onder in uw emmer verzamelt zich in de loop van de dagen een amberkleurige vloeistof: dat is bokashi-sap, ook wel 'bokashi-thee' genoemd. Er worden soms allerlei wonderen aan toegeschreven. De werkelijkheid is genuanceerder: goed verdund en aan de voet van de planten gegoten is het een interessante kleine voedingsaanvulling; puur is het te zuur en te geconcentreerd voor ze.

Deze fiche zet op een rij wat er werkelijk in zit, welke verdunning u moet aanhouden, hoe u het het best gebruikt en wat u er niet van moet verwachten.

Waar het sap vandaan komt en wat erin zit

Het sap is het vocht dat het afval tijdens het fermenteren loslaat, samengedrukt onder zijn eigen gewicht. Hoeveel u ervan krijgt, hangt vooral af van wat u in de emmer doet: groenten en fruit geven veel, brood en gekookte restjes veel minder. Het verschijnt vaak na een paar dagen, soms pas in de tweede week, en het is normaal dat u er in de winter weinig van hebt.

Verschillende analyses laten zien wat erin zit:

• Het is erg zuur: de pH ligt afhankelijk van de meting tussen 3,5 en 4,9, een zuurgraad vergelijkbaar met die van sinaasappelsap.
• Het is arm aan stikstof: zo'n 130 tot 300 mg per liter, bijna volledig in de vorm van ammonium.
• Het is rijk aan kalium en fosfor: ongeveer 2 400 tot 4 300 mg kalium per liter en 500 tot 1 000 mg fosfor in de geanalyseerde monsters.
• Het kan zout zijn: sap van restjes van bereide gerechten bevatte veel meer natrium en chloriden dan sap van schillen.
• Het leeft: er zitten vooral melkzuurbacteriën in, dezelfde die de emmer hebben laten fermenteren.

Wist u dat?

In een analyse van sap uit vier verschillende keukens was het sap van een huishouden dat vooral schillen in de emmer deed het rijkst aan kalium, fosfor en calcium, en behoorde het tot de minst zoute. Het interessantste sap voor planten komt dus van schillen, niet van etensresten.

De juiste verdunning: minstens 1 cl per liter

De basisregel, die u zowel in onze handleidingen als bij de meeste fabrikanten terugvindt, is een verdunning van 1:100, dus 1 cl sap (10 ml) op 1 liter water. Voor een gieter van 10 liter is dat 10 cl, ofwel een klein glaasje. Dat is een minimum: sommige bronnen raden 1:200 of zelfs meer aan als u vaker dan één keer per week water geeft of als uw planten gevoelig zijn.

Sterker verdunnen kan geen kwaad. Minder verdunnen daarentegen stelt de wortels bloot aan een zure en zoute vloeistof. Bij twijfel: liever minder sap, nooit meer.

Wat de frequentie betreft, is water geven met sap eens per week tot eens per twee weken ruim voldoende. De rest van de tijd geeft u gewoon schoon water. Op het schema: een dosis van 1 cl sap (1) op 1 liter water (2).

Het advies van Emy

Houd een doseerspuit of een klein maatglaasje bij de gieter, alleen voor het sap. Zo doseert u in enkele seconden precies, zonder ooit 'op het oog' te gieten.

Aan de voet gieten, niet op de bladeren

Giet het verdunde sap altijd op de grond, aan de voet van de planten, op een bodem die al wat vochtig is. Sommige fabrikanten staan toe dat u het 's ochtends vroeg op het blad sproeit, maar bladeren zijn veel gevoeliger dan wortels en dit zure mengsel kan er vlekken op achterlaten. Onze handleidingen raden het af, en dat advies houden we aan: alleen op de grond.

Het verdunde sap is geschikt voor moestuinplanten, borders, struiken en kamerplanten.

Zaailingen en jonge planten: veel sterker verdunnen

Voor zaailingen, kiemplantjes en stekken verdunt u tussen 1:500 en 1:1000, dus 1 tot 2 ml per liter water. Een theelepel (5 ml) in een gieter van 5 liter geeft 1:1000; in 2,5 liter ongeveer 1:500.

Bij een gepubliceerde proef met tomatenplanten zijn precies deze verdunningen gebruikt: zaden een half uur geweekt in sap verdund tot 1:500, daarna wekelijks water geven met 1:1000. Volgens de onderzoekers was de stengeldiameter zo'n 13 % groter dan bij planten die gewoon water kregen. De behandelde planten waren ook iets hoger, maar dat verschil was statistisch niet significant, en de proef omvatte maar een paar planten. Bemoedigend, maar meer ook niet. Wilt u meer weten over zaailingen en micro-organismen, lees dan de fiche uit de EM-gids Zaaien, jonge planten en verpotten met EM.

Snel gebruiken: binnen 24 tot 48 uur

Het sap is een levende vloeistof die snel verandert zodra ze uit de emmer is. We raden aan het dezelfde dag of de dag na het aftappen te gebruiken, en alleen de hoeveelheid te verdunnen die u nodig hebt. Moet u het een paar dagen bewaren, doe het dan in een goed gevulde, afgesloten fles, in de koelkast of op een koele, donkere plek. Sommige fabrikanten van emmers stellen dat het onder die omstandigheden tot een maand goed blijft: wij blijven liever voorzichtig. Een echt vieze geur of gekleurde schimmel betekent dat u het moet weggooien.

Komt er bijna niets uit uw kraantje, dan is dat geen probleem: de emmer werkt prima met weinig sap. Het aftappen en hoe vaak u dat doet, leggen we uit in de fiche Uw bokashi onderhouden. Een model met kraantje, zoals de Bokashi-composter Comfort, maakt het opvangen van het sap eenvoudiger.

Afvoerleidingen en septische put: wat we kunnen zeggen

Veel handleidingen, ook de onze, stellen voor het pure sap in de gootsteen, de douche of het toilet te gieten. Dat is een goede manier om het te gebruiken als u er in de tuin geen toepassing voor hebt: in plaats van het weg te gooien, giet u het in een afvoer, met wat water na.

We kunnen u echter niet beloven dat het leidingen ontstopt of een septische put onderhoudt: geen enkele studie heeft dat aangetoond, en biologische toevoegingsmiddelen voor septische putten hebben in het algemeen geen bewezen effect op lange termijn. Het onderwerp wordt uitgewerkt in de fiche uit de EM-gids Septische put, afvoerleidingen, droogtoiletten. Onthoud gewoon dat het geen ontstoppingsveer of het legen van de put vervangt.

Wat het sap niet is

Bokashi-sap is geen volledige meststof. Omdat het arm is aan stikstof, volstaat het niet om een plant op zichzelf te voeden: in een potproef groeiden planten die alleen verdund sap kregen duidelijk minder dan planten die een gewone meststof kregen. Het levert vooral kalium, wat fosfor en oplosbare organische stof. Zie het als een aanvulling, naast een levende bodem, compost of wormencompost.

Het is ook geen compostthee: het vocht uit een wormenbak is minder zuur en wordt anders verdund, zoals uitgelegd in onze fiche Wormencompost en compostthee oogsten. Haal de twee recepten niet door elkaar.

Tot slot: als er veel zoute etensresten in uw emmer gaan, wordt het sap ook zout. In dat geval kunt u het beter voor de afvoer bewaren dan voor potplanten, waarin zout zich makkelijker ophoopt. Daarover leest u ook meer in de fiche Welk afval mag in een bokashi?.

Om te onthouden

Nooit puur, altijd aan de voet: minstens 1:100 voor gevestigde planten, 1:500 tot 1:1000 voor zaailingen en jonge planten, te gebruiken binnen 24 tot 48 uur.

Samengevat

Bokashi-sap is een zure vloeistof, arm aan stikstof maar rijk aan kalium, die planten een kleine aanvulling geeft als u het goed gebruikt. Verdun het minstens 1:100 (1 cl per liter) voor gevestigde planten en 1:500 of 1:1000 voor zaailingen, giet het op de grond en niet op de bladeren, en gebruik het binnen twee dagen. De rest kan door de afvoer, zonder er wonderen van te verwachten. En om uw planten echt te voeden, rekent u in de eerste plaats op ingegraven bokashi en een levende bodem.

Bijbehorende producten

Bokashi-emmer Skaza Organko 2

Inhoud 9,6 liter, per stuk of als set van 2

€ 81,66

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Bestseller

Bokashi EM compostactivator | Zak van 1 kg

Per stuk of in sets van 2 of 3 zakken

€ 7,83

Urbalive Bokashi-compostbak

Inhoud 10,6 liter, per stuk of als set van 2 verkrijgbaar

€ 79,65

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Composteren25 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →