Fermentatieduur van bokashi: hoe lang wachten en hoe weet u of hij klaar is

Afdrukken

‘Hoe lang moet ik wachten?’ Dat is de vraag die iedereen zich stelt bij de eerste volle emmer. En wie het antwoord zoekt, stuit op cijfers van tien dagen tot zes weken. Genoeg om je af te vragen wie er gelijk heeft.

Deze fiche schept duidelijkheid: ze onderscheidt de verschillende termijnen, legt uit waarom de bronnen het oneens zijn, geeft u onze richtlijn en leert u vooral om een klare bokashi te herkennen, aan de geur en met het oog.

Twee termijnen die u niet moet verwarren

In het leven van een emmer zijn er twee duidelijk verschillende fasen:

• Het vullen: van enkele dagen tot enkele weken, afhankelijk van de grootte van de emmer en de hoeveelheid etensresten in uw huishouden. De fermentatie begint al bij de eerste lagen, maar het afval bovenaan is net toegevoegd.
• De rustperiode, met volle en gesloten emmer: dit is de fase die we ‘fermentatieduur’ noemen. Ze begint op de dag dat u de laatste laag toevoegt, en niet op de dag dat u bent begonnen met het vullen van de emmer.

Daarom werken we met twee emmers: de ene wordt gevuld terwijl de andere rust. Het principe wordt uitgelegd in onze fiche over het werken met twee emmers.

10 dagen, 2 weken, 6 weken: waarom de bronnen uiteenlopen

De gepubliceerde cijfers variëren met een factor vier:

• 10 tot 14 dagen volgens veel praktische gidsen en gemeenten, vooral in landen met een mild klimaat;
• 2 weken volgens de meeste fabrikanten van emmers, onze handleidingen inbegrepen;
• 2 tot 5 weken bij gebruikers van wie de emmers werden onderzocht in een recente studie;
• 6 weken of meer in de voorzichtigste aanbevelingen, gevolgd door een rijping van enkele maanden in de grond.

Die verschillen zijn makkelijk te verklaren. De temperatuur speelt een grote rol: een emmer bij 25 °C fermenteert sneller dan een emmer in een bijkeuken bij 12 °C. Ook het soort afval telt, net als de manier van vullen: een emmer die langzaam over een maand is gevuld, is onderin al flink gefermenteerd, terwijl een emmer die in drie dagen is gevuld bijna bij nul begint. Ten slotte hebben sommigen het alleen over de fermentatie, anderen over de tijd tot u kunt planten.

Om te onthouden

Onze richtlijn: minstens 2 weken met volle en gesloten emmer, in een ruimte tussen 18 en 25 °C. Tel er bij koud weer 1 tot 2 weken bij. De omzettingstijd in de bodem komt daar nog bij.

Langer wachten is geen enkel probleem. Een goed gesloten emmer waarvan het vocht regelmatig wordt afgetapt, blijft weken en zelfs maanden stabiel. De rustperiode inkorten geeft daarentegen het risico op een bokashi die nog onvoldoende verzuurd is.

Het advies van Emy

Schrijf met een stift de datum van de laatste laag op het deksel: die datum telt als start van de twee weken rust.

De tekenen van een goede fermentatie

Open na twee weken de emmer en gebruik uw zintuigen. Een geslaagde bokashi vertoont deze drie tekenen:

De geur: zuur, nooit rot

Dit is het betrouwbaarste criterium. Klare bokashi ruikt zuur en gefermenteerd: augurk, appelazijn, zuurkool, soms met een zoete of licht alcoholische toets. De geur is bij het openen uitgesproken, maar niet walgelijk.

Het uiterlijk: soms een wit laagje

Vaak verschijnt er een wit pluis, als watten, op het oppervlak of tussen de lagen. Dat is een goed teken: het hoort bij een geslaagde fermentatie. Ontbreekt het, dan is dat geen reden tot zorg, zolang de geur goed is.

De structuur: zachter geworden

Het afval is wat ingezakt, de kleuren zijn iets verbleekt en de structuur is zachter, als gemarineerd. Het geheel is ingeklonken.

Omgekeerd wijzen een rotte geur, een geur van rotte eieren of ammoniak, een zwarte, slijmerige brij of uitgebreide groene, blauwe of zwarte schimmels op een probleem. Wat u dan moet doen, leest u in onze fiche over schimmels in bokashi.

‘Mijn afval ziet er nog intact uit’: dat is normaal

Dit is de grote verrassing voor beginners: bij het openen herkent u de bananenschil, het klokhuis, de eierschalen. Het lijkt alsof er niets is gebeurd. Toch is dat precies de bedoeling.

Bokashi breekt het afval niet af: het laat het fermenteren, een beetje zoals je zuurkool maakt van kool. De kool houdt zijn vorm in de pot; ook uw etensresten houden hun vorm in de emmer. Ze zijn verzuurd, gestabiliseerd en al voorverteerd door de micro-organismen. Het is een voorcompost, geen kant-en-klare compost. De eigenlijke afbraak gebeurt daarna, in contact met de aarde.

Wist u dat?

In onlangs onderzochte emmers van particulieren had het sap een pH van 3,7 tot 4,9, dus de zuurgraad van sinaasappelsap of een tomaat. Melkzuurbacteriën, dezelfde families als in gefermenteerde voedingsmiddelen, domineerden de microbiële populatie.

Het effect van de temperatuur op de duur

De micro-organismen in de emmer werken sneller naarmate het warmer is. Eenvoudig gezegd:

• Tussen ongeveer 18 en 25 °C: twee weken volstaan in de meeste gevallen.
• Tussen 10 en 18 °C: reken op een tot twee weken extra.
• Onder een graad of tien: de fermentatie vertraagt duidelijk; rond 5 °C ligt ze bijna stil. Ze komt weer op gang zodra de emmer opwarmt.

In de zomer verloopt de fermentatie vaak sneller, maar houd toch de twee weken aan: ze kosten niets en maken het resultaat zeker. Al onze seizoenstips vindt u in onze fiche bokashi in de winter, in de zomer en tijdens de vakantie. Een goede dosering activator, zoals onze Bokashi EM-compostactivator, helpt de fermentatie ook goed op gang: zie onze fiche over bokashizemelen, hun rol en dosering.

En daarna? De omzettingstijd in de bodem

Eenmaal gefermenteerd moet de bokashi nog omgezet worden in aarde. Ingegraven in de tuin en goed met de aarde vermengd, verdwijnt hij meestal binnen twee tot vier weken, soms langer in koude of compacte grond; men schat dat het tot ongeveer twee maanden duurt voordat hij volledig is opgenomen. In het begin is hij erg zuur: wacht dus minstens twee weken voordat u op dezelfde plek zaait of plant; drie tot vier weken is nog beter.

Van de eerste schil tot aarde die klaar is om in te planten, moet u dus doorgaans rekenen op zes weken tot twee maanden, iets langer in de winter. De hele methode wordt uitgelegd in onze fiche over bokashi ingraven in de tuin, en onze fiche geen tuin? beschrijft de oplossingen in potten en bakken.

Samengevat

De fermentatieduur telt vanaf de laatste laag: minstens twee weken met volle en gesloten emmer, tussen 18 en 25 °C, en een tot twee weken extra bij koud weer. Langer wachten is geen enkel probleem. Klare bokashi ruikt zuur, kan een wit laagje hebben en heeft een zachtere structuur, ook al behoudt het afval zijn vorm: dat is normaal, het is een voorcompost. De omzetting tot aarde gebeurt daarna in de bodem, in ongeveer twee tot vier weken.

Bijbehorende producten

Bokashi-emmer Skaza Organko 2

Inhoud 9,6 liter, per stuk of als set van 2

€ 81,66

Urbalive Bokashi-compostbak

Inhoud 10,6 liter, per stuk of als set van 2 verkrijgbaar

€ 79,65

Bestseller

Bokashi EM compostactivator | Zak van 1 kg

Per stuk of in sets van 2 of 3 zakken

€ 7,83

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Composteren25 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →