Zelf een bokashi-emmer maken: twee emmers, gaatjes, een kraantje en een goede luchtdichtheid

Afdrukken

Een bokashi-emmer is helemaal niet ingewikkeld: een luchtdicht vat, een bodem met gaatjes waardoor het sap kan weglopen, en een ruimte eronder om het op te vangen. Met twee hergebruikte emmers, een boormachine en een uurtje tijd maakt u er zelf een voor een paar euro.

Het knutselwerk is eenvoudig; de luchtdichtheid vraagt wél zorg. Die maakt het verschil tussen een emmer die netjes fermenteert en een emmer die slecht ruikt. Hieronder vindt u de methode stap voor stap, de valkuilen die u moet vermijden en een eerlijke vergelijking met een kant-en-klare emmer.

Het principe: twee emmers in elkaar

De klassieke opstelling bestaat uit twee identieke emmers die in elkaar geschoven worden:

• de bovenste emmer, met gaatjes in de bodem, ontvangt het afval en de zemelen;
• de onderste emmer, zonder gaatjes, vangt het sap op dat door de gaatjes loopt;
• een luchtdicht deksel sluit het geheel af.

Desgewenst kunt u onderaan de buitenste emmer een kraantje plaatsen, zodat u het sap kunt aftappen zonder iets uit elkaar te halen. Net als bij een kant-en-klaar model hebt u idealiter twee sets nodig: de ene vult u terwijl de andere fermenteert, zoals we uitleggen in de fiche Waarom twee bokashi-emmers gebruiken? Op het schema: de bovenste emmer met gaatjes, die het afval ontvangt (1), de ruimte waarin het sap wegloopt (2) en het aftapkraantje (3).

Het materiaal

• Twee identieke emmers van 10 tot 20 liter die goed in elkaar passen, met minstens één deksel dat luchtdicht sluit, bij voorkeur met een afdichtingsring. Kies voedselveilige emmers (met het glas-en-vorksymbool): bakkerijen, pizzeria's, traiteurs en restaurants gooien ze vaak weg. Vermijd emmers waarin verf, plamuur of chemische producten hebben gezeten.
• Een boormachine met een boortje van 3 tot 6 mm, en een cutter of gatenzaag als u een kraantje plaatst.
• Een plastic kraantje (optioneel), met afdichtingsring en moer: een kraantje van een vat, een waterfles of een wijnbag-in-box voldoet prima, net als de kraantjes die verkocht worden om zelf bier te brouwen.
• Een afvalstamper: een pureestamper, een pannendeksel dat kleiner is dan de emmer, of een plastic bord.
• Schuurpapier om de gaatjes te ontbramen.

Wat de grootte betreft: reken op ongeveer 10 liter voor één of twee personen en 15 liter voor drie of vier. Ideaal is dat de emmer in ongeveer twee weken vol raakt.

De bovenste emmer doorboren

Draai de emmer die het afval zal ontvangen om en boor twintig à dertig gaatjes van 3 tot 5 mm, goed verdeeld over de hele bodem. Heel precies hoeft het niet: de handleidingen variëren van een dertigtal kleine gaatjes van 3 mm tot een vijftiental gaten van 6 tot 8 mm. Hoe kleiner de gaatjes, hoe meer u er nodig hebt, maar hoe minder afval erdoor valt. Twee aandachtspunten:

• boor niet te dicht bij de rand en niet te dicht op elkaar: een bodem vol dicht bij elkaar liggende gaatjes kan scheuren;
• ontbraam elk gaatje met schuurpapier, zodat er geen plastic snippertjes blijven hangen.

Gaatjes van deze grootte laten het sap door, maar houden het meeste afval tegen. Om te voorkomen dat ze verstoppen, verspreidt u vóór de eerste laag een centimeter gespoeld fijn grind of gespoelde lavakorrels op de bodem, of een half verfrommeld krantenvel.

Ruimte vrijhouden voor het sap

Dit is de meest voorkomende valkuil. Veel emmers zijn licht conisch: eenmaal in elkaar geschoven zakt de bodem van de bovenste emmer bijna tot op de bodem van de onderste, en blijven er maar enkele millimeters over voor het sap. Het vocht komt dan omhoog in het afval, dat in het sap komt te staan en slecht begint te ruiken.

Schuif uw twee emmers in elkaar en meet de vrije ruimte eronder, nog vóór u iets doorboort. U hebt enkele centimeters nodig, en meer als u een kraantje plaatst. Is er te weinig ruimte, dan zijn er twee oplossingen:

• een derde emmer van hetzelfde model verzagen tot een verhogingsring: u snijdt de bodem eruit en houdt een ring van enkele centimeters over, die u tussen de twee emmers schuift;
• de bovenste emmer laten rusten op een kleine, stabiele steun op de bodem van de onderste emmer, bijvoorbeeld een omgekeerde plastic bloempot.

Het advies van Emy

Schuif uw lege emmers in elkaar en giet water in de bovenste voordat u ze in gebruik neemt. U ziet dan meteen of het sap goed wegloopt, hoeveel het onderste compartiment kan bevatten en of het kraantje lekt.

Een kraantje plaatsen (optioneel)

Zonder kraantje moet u de bovenste emmer optillen om het sap af te gieten, wat zwaar en vies wordt als hij vol is. Met een kraantje gaat het aftappen veel makkelijker:

1. Kies een plek zo laag mogelijk op de buitenste emmer, maar laat binnenin ruimte voor de moer en zorg dat de emmer nog goed vlak blijft staan. Markeer de plek met een stift.
2. Boor met een gatenzaag of snijd met de cutter een gat met de diameter van de schroefdraad van het kraantje. Werk voorzichtig: dun plastic scheurt gemakkelijk.
3. Monteer het kraantje met de afdichtingsring aan de buitenkant en de moer aan de binnenkant, en draai stevig aan zonder te forceren.
4. Doe de lektest: vul de emmer met water, met het kraantje dicht, en laat hem een uur staan. Rond de aansluiting mag geen enkele druppel verschijnen.

Vergeet niet het kraantje na elke keer aftappen weer dicht te draaien: open laat het lucht binnen. Zit het kraantje wat hoog, kantel de emmer dan een beetje om hem helemaal leeg te maken. Voor hoe vaak en hoe u aftapt, zie de fiche Uw bokashi onderhouden.

Luchtdichtheid: het cruciale punt

Bokashi is een fermentatie zonder zuurstof. Een emmer die lucht binnenlaat, geeft gekleurde schimmels en slechte geurtjes, hoe goed uw zemelen ook zijn. Let op drie plekken:

• Het deksel: het moet goed sluiten, bij voorkeur met een afdichtingsring. Een deksel dat slecht sluit, kunt u verhelpen door een schone doek of vershoudfolie over de emmer te leggen voordat u het deksel vastklikt.
• De aansluiting tussen de twee emmers: als er lucht tussen de twee randen door kan, komt die via de gaatjes in de bodem naar boven. Plak de aansluiting af met tape, of schuif een opengeknipte fietsbinnenband rond de rand van de onderste emmer als afdichting.
• Het kraantje, met een goed aangedraaide afdichtingsring, en altijd dichtgedraaid.

Beperk ook binnenin het contact van het afval met lucht: strooi na elke toevoeging zemelen, druk aan en leg dan een bord of een kleiner deksel plat op het oppervlak. U kunt er een schoon gewicht op zetten, zoals een met water gevulde pot.

Om te onthouden

Een geslaagde zelfgemaakte emmer heeft een doorboorde bodem die goed draineert, een echte opvangruimte voor het sap, en een zorgvuldige afdichting bij het deksel, de aansluiting van de emmers en het kraantje. Test hem met water voordat u hem gebruikt.

De versie met drie emmers

Een slimme variant, die veel gebruikt wordt in doe-het-zelfworkshops, werkt met drie kleine voedselveilige emmers van 5 liter met deksel:

• de eerste, met veel gaatjes van 3 mm, ontvangt het afval op een dun laagje grind of puimsteen;
• de tweede, waarvan de bodem op ongeveer 7 cm is uitgesneden, dient als verhoging en vormt de opvangruimte voor het sap;
• de derde, zonder gaatjes, vangt het sap op en draagt het kraantje.

Dit formaat is compact en goed geschikt voor een alleenstaande of een klein appartement. Daar staat tegenover dat hij snel vol raakt: voorzie twee sets, of leeg hem vaker.

Zelfgemaakt of gekocht: een vergelijking

De zelfgemaakte emmer

• Hij kost bijna niets als u de emmers hergebruikt.
• U kiest zelf de inhoud en geeft materiaal een tweede leven.
• Anderzijds moet u zelf voor de luchtdichtheid zorgen, is de opvangruimte voor het sap vaak klein, en is het geheel omvangrijker en minder discreet in een keuken.

De kant-en-klare emmer

• Hij is ontworpen voor het gebruik: deksel met afdichting, rooster, goed geplaatst kraantje of dopje, aangepaste stamper, formaat bedacht voor de keuken.
• Onze Bokashi-composter Comfort heeft bijvoorbeeld een deksel met dubbele afdichting, een kraantje en een aandrukker; de Skaza Organko 2 zet in op een persmechanisme en een compact formaat dat makkelijk te verplaatsen is.
• Hij kost meer, maar bespaart u het geëxperimenteer.

Om de modellen in detail te vergelijken, zie onze fiche Hoe kiest u een bokashi-composter? En welke emmer u ook hebt, de fermentatie hangt in de eerste plaats af van goede zemelen: u kunt onze Bokashi EM-compostactivator gebruiken of zelf een activator maken met onze fiche Zelf bokashi-activator maken.

Samengevat

Een zelfgemaakte bokashi-emmer maakt u met twee identieke voedselveilige emmers: de bovenste, met twintig à dertig gaatjes van 3 tot 5 mm, ontvangt het afval; de onderste vangt het sap op, eventueel via een kraantje dat zo laag mogelijk zit. Controleer of er enkele centimeters ruimte voor het sap overblijven, desnoods met een verhogingsring, en zorg voor een goede afdichting van het deksel, de aansluiting en het kraantje, gevolgd door een test met water. Het is voordelig en doeltreffend; een kant-en-klare emmer biedt vooral comfort, discretie en een afdichting die al op het gebruik is afgestemd.

Bijbehorende producten

Bestseller

EM-1 moedoplossing van effectieve micro-organismen | Fles van 250 ml

Flessen van 250 ml, 1 en 10 liter

€ 12,38

GMO-vrij tarwezemelen | Zak van 4 kg

€ 8,18

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Bietenmelasse | Fles van 250 ml

Dierenvoeding of om EM (A+) te activeren, van 250 ml tot 10 liter

€ 4,85

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Composteren25 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →