Vochtigheid en beluchting van compost: mengen, omzetten, hoe vaak?

Afdrukken

Moet u uw compost omzetten? En zo ja, hoe vaak? De adviezen verschillen van boek tot boek, van ‘bij elke toevoeging’ tot ‘nooit’, genoeg om beginners te ontmoedigen. In werkelijkheid draait alles om twee heel concrete behoeften van de micro-organismen: lucht en water, in de juiste hoeveelheid.

Hieronder leest u hoe u de vochtigheid in enkele seconden controleert, hoe vaak u mengt afhankelijk van uw materiaal, en hoe u te droge of te natte compost weer op orde brengt.

Waarom lucht onmisbaar is

Composteren is een ‘aerobe’ afbraak: de bacteriën en schimmels die uw afval omzetten, ademen zuurstof. Als er te weinig lucht is, nemen andere micro-organismen het over. Die werken zonder zuurstof, trager, en produceren methaan en stinkende gassen. Dat is de oorzaak van de beruchte geur van rotte eieren.

Lucht circuleert via de ruimtes tussen de stukjes. Maar na verloop van tijd en door het gewicht zakt het materiaal in elkaar, vooral als het erg nat is of veel fijn materiaal bevat, zoals maaisel. Mengen dient dus om die luchtzakjes opnieuw te creëren, vers materiaal te mengen met materiaal dat al aan het composteren is, en meteen de vochtigheid te controleren.

Water is net zo belangrijk: de micro-organismen leven in het vochtlaagje rond elk stukje. Is het te droog, dan stoppen ze. Is het te nat, dan verdrijft het water de lucht en krijgt u weer last van slechte geuren.

De knijptest

De juiste vochtigheid controleert u in tien seconden, met een handschoen aan. Neem een handvol compost uit het hart van de bak en knijp stevig:

• er parelen enkele druppels tussen uw vingers: de vochtigheid is perfect;
• er loopt duidelijk water uit: de compost is te nat;
• er komt niets uit en de compost verkruimelt: hij is te droog.

Deze test staat in de meeste composteergidsen beschreven. Het beeld om te onthouden is dat van een uitgeknepen spons: vochtig aanvoelend, zonder te druipen. Op het schema: te droog (1), precies goed (2) en te nat (3).

Om te onthouden

Gezonde compost is vochtig als een uitgeknepen spons, bevat lucht tussen de stukjes en ruikt niet slecht. Schiet een van deze drie punten tekort, dan is dat het signaal dat u moet ingrijpen.

Bij elke toevoeging mengen of de hele hoop omzetten?

Er zijn twee heel verschillende handelingen.

Licht mengen, bij elke toevoeging

Bij een compostbak mengt u het nieuwe afval met het materiaal dat er al in zit, tot zo’n twintig centimeter diep. Deze snelle handeling voorkomt dat schillen als compacte laag bovenop blijven liggen, beperkt fruitvliegjes en verdeelt de vochtigheid.

Grondig mengen, af en toe

Nu gaat het erom het hele volume te beluchten. Hier lopen de adviezen uiteen: volgens sommige gidsen minstens eens per maand, volgens andere om de één à twee maanden (in het begin iets vaker) of één à twee keer per maand, en voor de minst veeleisende slechts ‘enkele keren per jaar’.

Ons standpunt: licht mengen bij elke toevoeging, ongeveer eens per maand grondig mengen in het warme seizoen, en in de winter bijna niets. Mengt u minder vaak, dan ontstaat er toch compost, alleen langzamer: een goed uitgebalanceerd mengsel breekt uiteindelijk ook zonder ingrijpen af.

Hoe vaak, afhankelijk van het materiaal?

• Compostbak (hout of kunststof): bij elke toevoeging 20 cm diep mengen, ongeveer eens per maand dieper mengen met een compostbeluchter of een riek.
• Composthoop: volledig omzetten met de riek door de hoop ernaast te verplaatsen, ongeveer eens per maand in het warme seizoen. Dat is zwaarder werk, maar het resultaat is heel homogeen.
• Compostton (draaibaar): enkele slagen aan de trommel telkens wanneer u afval toevoegt. Dat is precies het voordeel van dit systeem: beluchten gaat moeiteloos.

Om goed te kiezen tussen deze systemen, zie onze fiches Composthoop of compostbak en Draaibare compostton.

Het juiste gereedschap

Een volle bak omzetten met een riek is omslachtig en onhandig, want de wand zit in de weg. Daarom zijn compostbeluchters zo handig: een staaf met vleugeltjes die u in het materiaal steekt, vervolgens draait en weer omhoogtrekt. De Brass'Compost compostbeluchter werkt volgens dit principe: hij haalt materiaal van de bodem naar boven en brengt lucht in het hart van de bak, zonder dat u die hoeft te legen.

Voor een hoop blijft een spitvork of mestvork het efficiëntste gereedschap. Bij de Draaibare compostton 245L Maze, die zwaar wordt als hij goed gevuld is, maakt de EASY-TURN-hendel het draaien van de trommel makkelijker.

Het advies van Willy

Doe bij het maandelijkse mengen de knijptest in het hart van de bak, en niet alleen aan de oppervlakte: de bovenste laag droogt in de zomer snel uit, terwijl de bodem doorweekt kan blijven. Vaak ontdekt u pas in het midden hoe uw compost er werkelijk voor staat.

Te droge of te natte compost corrigeren

Te droog

De compost is stoffig, vezelig en verandert niet meer. Geef al mengend water, bij voorkeur regenwater, tot u weer de uitgeknepen spons hebt. Voeg groen materiaal toe (schillen, vers maaisel), dat vocht aanbrengt. Dek de bak in de zomer af en zet hem liefst in de halfschaduw.

Te nat

De compost is plakkerig, compact, geeft vocht af en ruikt slecht. Voeg droog en grof materiaal toe (houtsnippers, bladeren, gescheurd karton) en meng goed, beperk het maaisel en dek de bak af als er regen in komt. U kunt ook wat droge compost of aarde erdoor mengen, of het materiaal een paar uur in de zon uitspreiden.

Blijft de geur ondanks deze maatregelen hangen, dan bespreekt onze fiche Compost die stinkt, te nat, te droog: diagnose alle mogelijke oorzaken.

Veiligheid: handschoenen en mondmasker

Compost is een levend milieu, rijk aan bacteriën en schimmelsporen. De gezondheidsrisico’s blijven zeldzaam, maar enkele eenvoudige voorzorgen zijn op hun plaats:

• draag handschoenen als u compost hanteert en mengt;
• een stofmasker is aan te raden wanneer u droge compost omzet, omdat daarbij stof opwaait;
• was uw handen na elke handeling, en was groenten en fruit uit de moestuin voordat u ze eet.

Ter vergelijking met de wormenbak, die nauwelijks omgezet hoeft te worden omdat de wormen het materiaal zelf beluchten, kunt u onze fiche Moet u uw wormenbak omwoelen? lezen.

Samengevat

Goede compost heeft lucht nodig en de vochtigheid van een uitgeknepen spons, wat u controleert met de knijptest. Meng elke toevoeging licht door tot zo’n twintig centimeter diep, meng het geheel ongeveer eens per maand met een compostbeluchter of een riek, en laat de hoop in de winter met rust. Te droog: water geven en groen toevoegen. Te nat: grof bruin materiaal toevoegen en mengen. En denk aan handschoenen.

Bijbehorende producten

Compostys houten compostbak | 305 liter

PEFC-gecertificeerd sparrenhout

€ 140,15

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →