Bladaarde: wat doet u met de afgevallen bladeren in de tuin?

Afdrukken

Elke herfst hetzelfde tafereel: de bladeren stapelen zich op op het gazon, op de paden en onder de hagen. Veel tuiniers stoppen ze in zakken voor het containerpark, of erger nog, verbranden ze, wat verboden is. Jammer, want die afgevallen bladeren zijn een gratis en overvloedige grondstof.

U kunt ze natuurlijk in uw compostbak doen. Maar u kunt er ook een apart product van maken dat tuiniers zeer waarderen: bladaarde. Zo slaagt u erin, zo kiest u de juiste bladeren en zo gebruikt u het resultaat.

Bladaarde en compost: twee verschillende producten

In een compostbak zijn het vooral bacteriën die het werk doen, op een mengsel van groen en bruin afval. Een hoop met alleen bladeren evolueert anders: de afbraak gebeurt er vooral door schimmels, langzaam en zonder opwarming. Daarom is er meer geduld nodig.

Ook het resultaat is anders. Bladaarde is arm aan voedingsstoffen: het is geen meststof. Het is daarentegen een uitstekende bodemverbeteraar, met een fijne, kruimelige structuur, die de bodemstructuur verbetert en helpt water vast te houden. Precies wat u zoekt om te zaaien, te mulchen of een zware grond lichter te maken.

De ideale bladeren en de bladeren die u beter versnippert

Niet alle bladeren vergaan even snel. Dit zijn de grote lijnen:

• Eik, beuk en haagbeuk geven de beste bladaarde en vergaan zonder speciale hulp.
• Gewone esdoorn, walnoot, paardenkastanje en tamme kastanje zijn veel trager: versnipper ze eerst, of doe ze liever in de compostbak.
• Hulst, aucuba en laurierkers, met hun taaie, wintergroene blad, gaan bij voorkeur versnipperd in de compostbak.
• Naalden van naaldbomen vergaan uiteindelijk wel, maar hebben er twee tot drie jaar voor nodig. Apart gehouden geven ze een zure aarde, handig voor zuurminnende planten.

U leest soms dat eikenbladeren "verboden" zijn in de compost. Dat is een fabeltje: ze behoren integendeel tot de beste. Dikke, trage bladeren, zoals die van de walnoot, hoeven gewoon versnipperd te worden.

Twee voorzorgen: raap bij voorkeur gezonde bladeren en laat die van rozen met sterroetdauw (Marssonina) liggen. Vermijd ook bladeren die langs grote verkeerswegen zijn opgeraapt, omdat die vervuild kunnen zijn, en haal er eventueel afval uit als u op straat raapt.

De zakmethode of de kooimethode

De zak: eenvoudig en discreet

Dit is de ideale methode voor kleine tuinen. Vul een grote vuilniszak met bladeren, bevochtig ze als ze droog zijn en prik met een riek of een mes enkele gaatjes in de zak om lucht door te laten. Sluit hem losjes en zet de zak in een schaduwrijk hoekje, uit het zicht. Dan is het gewoon afwachten.

De kooi: voor grote hoeveelheden

Hebt u veel bladeren, maak dan een vierkante of ronde omheining van gaas, vastgezet met vier paaltjes, op een plek uit de wind. Hoe groter de hoop, hoe sneller hij vergaat. Vul hem in de loop van de herfst en geef water als hij uitdroogt, vooral tijdens warme zomers. Een open compostbak zoals de houten compostbak Compostys kan ook dienstdoen als bladsilo. Op de afbeelding: de zakmethode (1) en de methode met de gaaskooi (2).

Het advies van Willy

Raap uw bladeren bij vochtig weer, net na een regenbui: ze laten zich dan beter aandrukken en u hoeft ze niet nat te maken voor ze in de zak gaan.

De grasmaaier, een onvermoede hakselaar

U hoeft niet in een hakselaar te investeren voor de bladeren. Rijd gewoon met de grasmaaier, met de opvangbak erop, over het met bladeren bedekte gazon. Hij hakt ze fijn en vangt ze tegelijk op, wat de afbraak flink versnelt. Extraatje: een beetje gemaaid gras mengt zich met de bladeren en brengt stikstof aan die de bladaarde verrijkt.

Op een pad of terras harkt u de bladeren op een hoop, spreidt u ze in een dunne laag uit op het gazon en rijdt u er vervolgens met de grasmaaier over.

Hoelang duurt het?

Geduld is nodig: de meeste bladeren hebben ongeveer twee jaar nodig om volledig te vergaan. Reken na ongeveer een jaar op een eerste product dat bruikbaar is als bodemverbeteraar, en daarna nog een tot twee jaar voor fijne, zwarte, humusrijke bladaarde.

Om tijd te winnen:

• versnipper de bladeren;
• houd ze vochtig, nooit doorweekt;
• maak een zo groot mogelijke hoop;
• voeg stikstof toe, bijvoorbeeld door lagen van ongeveer 30 cm bladeren af te wisselen met wat geroosterd hoornmeel of kippenmest, of met brandnetelgier.

Deze stikstoftoevoegingen zijn natuurlijke activatoren. Wat ze echt opleveren, leest u in onze fiche Compostactivatoren: nuttig of niet?

Toepassingen van bladaarde

Afhankelijk van de leeftijd heeft bladaarde verschillende toepassingen:

• Zaaien: goed vergane bladaarde van meer dan twee jaar oud kunt u zo gebruiken om te zaaien.
• Verpotten: in gelijke delen gemengd met zand, compost en goede aarde geeft het een uitstekend substraat. Deze mengsels lichten we toe in onze fiche Zelf potgrond maken.
• Mulchen: jongere of grovere bladaarde spreidt u uit als mulchlaag van minstens 5 cm, van eind herfst tot eind winter.
• Bodemverbetering: ingewerkt in de bodem maakt het zware grond lichter en helpt het zandgrond water vast te houden.
• Gazon: gezeefd strooit u het in de herfst in een dunne laag uit.

Een bladhoop kan onkruidzaden bevatten: gebruik hem liever niet waar opkomend onkruid echt een probleem zou zijn.

Wist u dat?

In het bos raapt niemand de bladeren: ze beschermen de bodem tegen uitdroging, voeden talloze organismen en worden langzaam omgezet in humus. Bladaarde bootst die natuurlijke kringloop gewoon na in de tuin.

En in de gewone compostbak?

Afgevallen bladeren zijn ook uitstekend bruin materiaal voor uw compostbak, rijk aan koolstof. Het probleem is dat ze allemaal tegelijk komen, in de herfst, terwijl uw schillen het hele jaar door komen. De oplossing: vul enkele zakken met droge bladeren en bewaar ze naast de compostbak. Zo hebt u tot de lente een voorraad "bruin" om uw keukenafval in evenwicht te brengen. Dat evenwicht leggen we uit in onze fiche Groen en bruin materiaal.

Voor een wormenbak raden we als droog materiaal daarentegen liever bruin karton aan: bladeren uit de tuin kunnen slakken, insecteneitjes of ongewenste zaden meebrengen. Dat leggen we uit in onze fiche over wat u de wormen te eten kunt geven.

Om te onthouden

Eik, beuk en haagbeuk: in een zak of kooi voor bladaarde. Taaie of wintergroene bladeren: versnipperd, in de compostbak. En hoe dan ook: houd het hele jaar enkele zakken droge bladeren in voorraad.

Samengevat

Afgevallen bladeren zijn geen afval maar een grondstof. In een zak met gaatjes of een gaaskooi, vochtig en bij voorkeur versnipperd met de grasmaaier, worden ze in ongeveer twee jaar fijne bladaarde, ideaal om te zaaien, te mulchen en de bodem te verbeteren. Trage of taaie bladeren gaan liever naar de compostbak, waar ze het hele jaar door als bruin materiaal dienen. Een beetje geduld volstaat om de bodem terug te geven wat de bomen hem in de herfst hebben geschonken.

Bijbehorende producten

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Compostys houten compostbak | 305 liter

PEFC-gecertificeerd sparrenhout

€ 140,15

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →