Compost, wormencompost, bokashi of EM: welke methode kiest u voor uw afval?

Afdrukken

Tuincomposter, wormenbak, bokashi-emmer, effectieve micro-organismen: wie zijn keukenafval een nuttige bestemming wil geven, heeft keuze genoeg, en de namen kunnen verwarrend zijn. Toch doen ze niet allemaal hetzelfde, en ze zijn ook niet voor dezelfde huishoudens bedoeld.

Deze fiche helpt u in enkele minuten helderheid te krijgen: hoe elke methode werkt, voor wie ze geschikt is, wat ze oplevert en hoe u ze kunt combineren. Voor een uitgebreide vergelijking tussen composter en wormenbak verwijzen we u naar onze fiche Wormenbak of klassieke composter.

Vier benaderingen, twee families: afbreken met lucht, of fermenteren

Achter deze vier namen gaan in werkelijkheid twee grote processen schuil.

• Afbraak met lucht: bacteriën, schimmels en kleine diertjes verteren het materiaal in aanwezigheid van zuurstof. Dat is het principe van tuincompost en van wormencompostering, waarbij de compostwormen het meeste werk doen.
• Fermentatie: in een gesloten emmer, zonder lucht, verzuren micro-organismen het afval, een beetje zoals bij het maken van zuurkool. Dat is het principe van bokashi. Het resultaat is nog geen compost: het is ‘voorverteerd’ materiaal dat u daarna nog aan de bodem, de compost of de wormen moet geven.

Effectieve micro-organismen, of EM, vormen geen vijfde methode: het zijn preparaten met micro-organismen die worden gebruikt om de bokashi-activator te maken of, als aanvulling, in een compost.

Klassiek composteren: voor wie?

Dit is dé standaardmethode zodra u over een stukje tuin beschikt. Op een hoop, in een houten of kunststof bak of in een draaicomposter verwerkt hij zowel keukenafval als een groot deel van het tuinafval: gemaaid gras, bladeren, versnipperd snoeiafval. Dat is zijn grote troef: geen enkele andere methode verwerkt zoveel volume.

Daar staat tegenover dat hij ruimte buiten nodig heeft, contact met de grond (behalve de draaicomposter) en tijd. Hij is geschikt voor huizen met een tuin, voor gezinnen die veel verse producten koken en voor iedereen die een bodemverbeteraar voor de moestuin wil. De verschillende materialen bespreken we in onze fiche Compost op een hoop of in een bak, en het bijzondere geval van de trommel in onze fiche Draaicomposter.

Wormencompostering: de oplossing voor een appartement

In een wormenbak eten compostwormen (Eisenia, die verschillen van de regenwormen uit de tuin) het keukenafval op en maken ze een zeer fijne wormencompost en een vloeibare meststof. Het proces warmt niet op en ruikt niet als het goed wordt beheerd, zodat u de bak in een keuken, een berging of op een balkon kunt zetten. Het is trouwens de oplossing die wij in de eerste plaats aanraden aan wie in een appartement woont.

Om een idee te geven: men schat dat ongeveer 500 wormen zo’n honderd gram afval per dag verteren. Een wormenbak zoals onze Wormenbak WORMbox is dus geschikt voor het keukenafval van een huishouden, maar niet voor gemaaid gras of takken. Ook de wormen hebben hun voorkeuren: onze gids legt uit hoe een wormenbak werkt en wat ze lusten.

Bokashi: fermenteren, en daarna afwerken in de bodem of de composter

Een bokashi is een luchtdichte emmer waarin u uw keukenafval aandrukt en elke laag bestrooit met gefermenteerde graanzemelen, zoals onze Compostactivator Bokashi EM. Na enkele weken is het afval gefermenteerd, en onderweg vangt u een sap op dat u verdund kunt gebruiken.

De troeven: hij past onder de gootsteen, vraagt bijna geen onderhoud en verwerkt restjes die tuincompost en wormen slecht verdragen, zoals kleine hoeveelheden vlees, vis of zuivel. De beperking, die u goed moet begrijpen: wat uit de emmer komt, is geen afgewerkte compost. U moet het in de grond ingraven, met compost mengen of geleidelijk aan wormen geven, zodat de omzetting voltooid wordt. Alles wordt uitgelegd in onze bokashigids.

Effectieve micro-organismen (EM): een aanvulling, geen methode

EM zijn mengsels van micro-organismen die in vloeibare vorm worden verkocht, zoals de moederoplossing EM-1. Volgens de fabrikanten combineren ze vooral melkzuurbacteriën, gisten en fotosynthetische bacteriën; de opgegeven samenstelling verschilt overigens per product. Ze dienen vooral om de bokashi-activator te maken, en sommige tuiniers gebruiken ze als lichte gietbeurt op een compost die moeilijk op gang komt of slecht ruikt.

Laten we eerlijk zijn: een compost met een goed evenwicht tussen groen en bruin materiaal, die voldoende belucht en vochtig is, heeft geen additief nodig om te werken. EM kunnen in bepaalde situaties helpen, maar ze vervangen geen composter, geen wormenbak en geen bokashi. Wilt u meer weten? Emy, onze mascotte van de effectieve micro-organismen, neemt u mee in onze gids over effectieve micro-organismen: hun toepassingen in de tuin, in huis of bij dieren, en wat we er echt over weten.

Wist u dat?

Bokashi en tuincompost sluiten elkaar niet uit: de eerste laat fermenteren, de tweede laat afbreken. Door uw bokashi-emmer in uw composter te legen, profiteert u van beide, en de lastige restjes zijn al verzuurd wanneer ze in de tuin terechtkomen.

De vergelijking in één oogopslag

De onderstaande duur is een grootteorde: die varieert sterk naargelang het seizoen en het onderhoud.

Tuincomposter (bak of hoop)

• Duur: 4 tot 9 maanden in een bak voor gebruiksklare compost, 6 tot 12 maanden op een hoop.
• Ruimte: een hoekje van de tuin, op de grond.
• Afval: keuken- en tuinafval, in grote hoeveelheden.
• Resultaat: compost om uit te strooien in de moestuin, de boomgaard of de borders.

Draaicomposter

• Duur: ongeveer 6 weken voor nog verse compost, daarna 3 tot 5 maanden narijpen op een hoop.
• Ruimte: een terras of binnenplaats, zelfs met betonnen ondergrond.
• Afval: keukenafval en klein tuinafval, zonder takken.
• Resultaat: verse compost die moet rijpen voor gebruik.

Wormenbak

• Duur: ongeveer 4 maanden, met een gebruiksklaar product.
• Ruimte: enkele tientallen centimeters vloeroppervlak, binnen of beschut.
• Afval: vooral rauw keukenafval, in beperkte hoeveelheden.
• Resultaat: geconcentreerde wormencompost en een vloeibare meststof.

Bokashi

• Duur: ongeveer 3 weken fermentatie, daarna een afwerkingsfase in de bodem of in de compost.
• Ruimte: een emmer in de keuken.
• Afval: bijna alle keukenresten, inclusief kleine hoeveelheden vlees en zuivel.
• Resultaat: voorcompost om in te graven of te composteren, en een sap om te verdunnen.

Effectieve micro-organismen

• Geen eigen duur of materiaal: het is een ingrediënt van bokashi en een optionele aanvulling voor compost.

Ze combineren: bokashi + compost, compost + wormen

Veel huishoudens hoeven niet voor één enkele methode te kiezen. Enkele combinaties werken bijzonder goed:

• Bokashi en composter: de emmer blijft in de keuken en krijgt alle restjes, daarna gaat de gefermenteerde inhoud naar de composter, waar de afbraak wordt voltooid.
• Composter en wormenbak: de composter verwerkt het tuinafval, de wormenbak verwerkt de schillen vlak bij de keuken, zelfs in de winter.
• Bokashi en wormenbak: voor stadsbewoners maakt de bokashi het mogelijk om de restjes te verwerken waar de wormen niet van houden, en hun daarna de voorcompost in kleine hoeveelheden te geven.

Om te onthouden

Tuin en grote hoeveelheden: de composter. Appartement: de wormenbak. Lastige restjes of heel weinig ruimte: de bokashi, af te werken in de bodem, in compost of bij de wormen. EM blijven een steuntje in de rug.

Samengevat

Compost en wormencompost breken het afval af met lucht, bokashi laat het fermenteren in een afgesloten ruimte, en EM zijn ondersteunende micro-organismen eerder dan een volwaardige methode. Hebt u een tuin, dan blijft de composter de basis, eventueel aangevuld met een bokashi voor lastige restjes. In een appartement is de wormenbak de meest complete oplossing, en de bokashi een goede bondgenoot, op voorwaarde dat u weet waar u de inhoud kunt laten afwerken. Kies op basis van uw woning, uw afval en de tijd die u eraan wilt besteden: er bestaat geen slechte methode, alleen methoden die meer of minder geschikt zijn.

Bijbehorende producten

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

Compostys houten compostbak | 305 liter

PEFC-gecertificeerd sparrenhout

€ 140,15

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →