Composthoop of compostbak: voordelen, nadelen en tips per tuingrootte

Afdrukken

Achter in de tuin bestaan al sinds jaar en dag twee scholen: de goede oude composthoop, die onze grootouders met de riek bijhielden, en de gesloten compostbak, die onopvallender en moderner is. Beide werken, en de compost die u krijgt is van dezelfde aard. Het verschil zit in de ruimte die ze vragen, de tijd die ze nodig hebben en het gemak dat ze bieden.

Hieronder vindt u hun voor- en nadelen, de mogelijkheid van systemen met meerdere bakken, en ons advies op basis van de grootte van uw tuin.

De composthoop: gratis en zonder volumegrens

Een composthoop is de eenvoudigste vorm die er bestaat: u stapelt uw afval direct op de grond, in een hoek van de tuin. Mik op een hoogte van ongeveer 50 cm tot 1,5 m: lager droogt de hoop te snel uit en koelt hij te snel af; hoger zakt hij in elkaar en krijgt de kern te weinig lucht.

De voordelen

• Hij kost niets en hoeft niet in elkaar gezet te worden.
• Er is geen volumegrens: ideaal als de tuin veel maaisel, bladeren en snoeiafval oplevert.
• Hij is makkelijk om te zetten met de riek, want niets staat in de weg.

De nadelen

• Hij is trager: reken op zes maanden tot een jaar voordat de compost rijp is.
• Hij ligt onbeschut: regen spoelt hem uit, zon droogt hem uit en wind blaast hem uiteen.
• Hij trekt dieren aan: katten, honden en knaagdieren komen er graag in wroeten, vooral als u er keukenresten op gooit.
• Hij valt meer op, wat storend kan zijn in een kleine tuin of bij een erfafscheiding met de buren.

Kies voor de hoop een halfschaduwrijke plek, uit de wind, op grond die niet drassig blijft en uit de buurt van de buren. Een oud zeil of een stuk karton erop in de winter beschermt hem tegen hevige regen zonder hem te verstikken.

De compostbak (silo): netjes, compact en sneller

Een compostbak of silo is een aan de zijkanten gesloten composter met een deksel, van hout of kunststof. Ook deze plaatst u direct op de grond. Een bak kan tot 1 000 liter groot zijn en levert in theorie in ongeveer vier tot vijf maanden gebruiksklare compost op. In de praktijk raden wij aan eerder op vier tot negen maanden te rekenen, afhankelijk van het seizoen en het onderhoud.

De voordelen

• Hij houdt warmte en vocht vast, waardoor de afbraak sneller verloopt.
• Hij houdt dieren op afstand, en het keukenafval blijft uit het zicht.
• Hij is compact en netjes, en dus geschikt voor kleine tuinen.

De nadelen

• Het volume is beperkt: in het voorjaar kan één flinke maaibeurt hem in één keer vullen.
• Hij laat zich minder makkelijk omwerken dan een hoop: bij elke toevoeging mengt u de bovenste laag over zo'n twintig centimeter, en een geschikt hulpmiddel zoals de Brass'Compost helpt daarbij enorm.
• Hij kost geld, al bieden veel gemeenten compostbakken met korting aan; informeer bij uw gemeente.

Kies bij voorkeur een stevige, duurzame compostbak van goede kwaliteit. Hout of kunststof? Hout ademt en past mooi in de tuin; kunststof is licht en vraagt geen onderhoud. In onze fiche Houten compostbak gaan we dieper in op het kiezen en onderhouden van een houten model, en de draaibare trommel komt aan bod in onze fiche Compostvat.

Om te onthouden

De composthoop is gratis en onbeperkt, maar traag en onbeschut. De compostbak is sneller, netter en onopvallender, maar het volume is beperkt.

Het systeem met 2 of 3 bakken

Eén enkele bak heeft een nadeel: vers afval en bijna rijpe compost raken er voortdurend vermengd, en u moet wachten tot alles omgezet is voordat u hem kunt legen. De oplossing is twee bakken naast elkaar te zetten:

• de eerste ontvangt het verse afval, naarmate het vrijkomt;
• de tweede dient voor de rijping: zodra de eerste vol is, schept u de inhoud over in de tweede, waarbij u het oudste materiaal onderin legt, en daarna begint u de eerste opnieuw te vullen.

Een derde bak, of gewoon een eenvoudig vak, kan dienen als voorraad droog materiaal (dode bladeren, versnipperd hout), altijd binnen handbereik om de toevoegingen in balans te brengen. In grote tuinen voldoen vakken van pallets prima; controleer dan wel of het hout niet chemisch behandeld is.

Moet u meer dan 1 000 liter afval composteren, stap dan liever over op twee bakken dan dat u op zoek gaat naar een reuzenmodel. Op het schema: de bak die gevuld wordt (1), de bak in rijping (2) en de rijpe compost, klaar om gezeefd te worden (3).

Doorlooptijden vergeleken

Niet alle bronnen noemen dezelfde cijfers, want alles hangt af van het seizoen, de mengverhouding en de zorg die u eraan besteedt. Dit zijn realistische richtwaarden:

• Composthoop: zes maanden tot een jaar.
• Compostbak: vier tot vijf maanden onder goede omstandigheden, eerder vier tot negen maanden als u de winter meerekent.
• Systeem met twee bakken: dezelfde omzettingstijd, maar een regelmatigere oogst, omdat de ene bak rijpt terwijl de andere gevuld wordt.

Weet tot slot dat bakken van minder dan een kubieke meter doorgaans minder efficiënt zijn dan grote, maar dat ze prima werken, alleen wat trager: een kleine bak blijft dus een uitstekende keuze voor een kleine tuin.

Dieren, regen, buren: aandachtspunten

Dieren

Een open hoop trekt dieren aan die op zoek zijn naar voedsel. Composteert u keukenresten, stop ze dan in het midden en bedek ze met droog materiaal, of kies voor een gesloten bak. In onze fiche over ongedierte in de compostbak leest u welke beschermingsmaatregelen goed werken.

Regen en droogte

Compost moet vochtig blijven als een uitgeknepen spons. Een onbedekte hoop kan in de winter verzuipen en in de zomer uitdrogen; een bak met deksel beperkt die schommelingen, maar heeft tijdens warme zomers soms water nodig.

De buren

Goed uitgebalanceerde compost stinkt niet. Plaats hem toch op enige afstand van de erfgrens en van de ramen van de buren, en zo mogelijk achter een haag: dat is voor iedereen prettiger.

Het advies van Willy

Een composthoop hoeft geen vormeloze berg te zijn: vier paaltjes en wat gaas zijn genoeg om hem bijeen te houden. Hij neemt dan minder ruimte in, ziet er netter uit en blijft net zo makkelijk om te zetten: u maakt gewoon één kant open.

Ons advies per tuingrootte

• Kleine tuin of binnenplaats, vooral keukenafval: een bak van ongeveer 300 tot 400 liter, of een compostvat als de ondergrond betegeld of betonnen is.
• Middelgrote tuin, met gazon en enkele hagen: een bak van 400 tot 600 liter, aangevuld met een voorraad droog materiaal.
• Grote tuin, moestuin, boomgaard: een systeem met twee of drie bakken, of een bak voor het keukenafval en een hoop voor de grote hoeveelheden tuinafval.

Deze richtwaarden, die dicht liggen bij wat diverse gemeenten adviseren, worden uitgebreid besproken in onze fiche Welke maat compostbak. Een houten bak zoals onze Houten compostbak Compostys is heel geschikt om mee te beginnen, en niets houdt u tegen om er later een tweede bij te zetten. Twijfelt u nog tussen tuincompost en wormen, dan helpt onze fiche Wormenbak of gewone compostbak u verder.

Samengevat

Een composthoop is gratis, onbeperkt en makkelijk om te zetten, maar trager, blootgesteld aan weer en wind en aantrekkelijk voor dieren. Een compostbak is sneller, netter en onopvallender, ten koste van een beperkt volume. Voor een kleine tuin volstaat één bak; voor een grote tuin zorgen twee of drie bakken, of een bak in combinatie met een hoop, ervoor dat u altijd compost in wording én compost in rijping hebt. Houd in alle gevallen een voorraad droog materiaal binnen handbereik.

Bijbehorende producten

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

EASY-TURN handvat voor 245L Maze roterende composter

Verminderde inspanning dankzij het 3-versnellingssysteem

€ 40,23

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Compostys houten compostbak | 305 liter

PEFC-gecertificeerd sparrenhout

€ 140,15

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →