Gescheiden inzameling van gft verplicht sinds 2024: wat de regels echt zeggen

Afdrukken

‘Composteren is sinds 2024 verplicht’, ‘je riskeert een boete als je je schillen weggooit’: sinds de invoering van het gescheiden inzamelen van bioafval hoort u van alles en nog wat. De werkelijkheid is eenvoudiger, en eigenlijk best geruststellend.

In dit artikel zetten we op een rij wat de regels werkelijk voorschrijven, bij wie de verplichting ligt, welke oplossingen u heeft en hoe u te weten komt wat uw gemeente aanbiedt. We houden ons strikt aan de teksten.

Wat is er sinds 1 januari 2024 veranderd?

De Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen, herzien in 2018 (richtlijn 2018/851), vereist dat bioafval uiterlijk vanaf 31 december 2023 gescheiden wordt ingezameld of aan de bron wordt gerecycled, bijvoorbeeld door thuis te composteren. Alle EU-lidstaten moesten deze eis omzetten in hun eigen wetgeving. Hoe dat concreet geregeld is, verschilt per land; raadpleeg daarvoor de regelgeving van uw land.

Het idee is niet helemaal nieuw. In veel landen, waaronder Nederland, wordt gft al langer apart ingezameld, en grote producenten van bioafval (restaurants, kantines, supermarkten, voedingsindustrie…) moesten vaak al eerder hun bioafval scheiden. Sinds eind 2023 geldt de Europese eis van gescheiden inzameling of recycling aan de bron algemeen, ook voor huishoudens.

Wat valt er onder bioafval?

De Europese regelgeving geeft er een nauwkeurige definitie van. Voor een particulier gaat het om twee groepen:

• Voedsel- en keukenafval: schillen, etensresten, beschadigd fruit en groente, koffiedik, theezakjes, oud brood, verlopen producten zonder verpakking.
• Groenafval uit de tuin: gemaaid gras, dode bladeren, snoeiafval van hagen en struiken, kleine takjes.

Plastic zakken en verpakkingen die ‘biologisch afbreekbaar’ worden genoemd, zijn daarentegen geen bioafval voor uw composter: ze horen niet thuis in een thuiscompost. Wilt u precies weten welk afval een tuincomposter accepteert, lees dan ons artikel Wat mag er in de composter?.

Wie moet wat doen: de gemeente en de particulier

De gemeente moet u een oplossing bieden

Dit is de kern van het systeem. Elk huishouden moet beschikken over een praktische manier om bioafval te scheiden, en het is aan de instantie die verantwoordelijk is voor het afval (gemeente, samenwerkingsverband of afvalbedrijf) om dat te organiseren: zij moet haar inwoners een oplossing bieden voor gescheiden inzameling of recycling aan de bron.

Een paar composters uitdelen is niet genoeg: goede begeleiding en voorlichting van de inwoners horen erbij.

En u, als particulier?

Het scheiden van bioafval betreft iedereen die het produceert, dus ieder van ons: de juiste gewoonte is om etensresten en groenafval niet meer bij het restafval te gooien, zodra er bij u in de buurt een oplossing bestaat. De Europese regels zelf leggen huishoudens geen boetes of streefcijfers op.

Eén kanttekening: uw gemeente legt in haar afvalregels vast hoe u uw afval aanbiedt (welke container, welke dag, welk afval). Aan die lokale voorschriften moet u zich houden. Twijfelt u, informeer dan bij uw gemeente of uw afvalinzamelaar.

Om te onthouden

Sinds 2024 is niet de composter verplicht, maar het scheiden. Uw gemeente moet u een oplossing bieden, en u kiest wat het best bij u past: thuis composteren, een gedeelde composter gebruiken of de gescheiden inzameling.

De 3 mogelijke oplossingen

Thuis composteren

Heeft u een tuin, dan is dit de eenvoudigste en voordeligste oplossing: uw afval verlaat uw terrein niet, en u krijgt er gratis bodemverbeteraar voor uw planten voor terug. Een bak zoals onze Houten composter Compostys volstaat voor de meeste huishoudens; ons artikel Stap voor stap beginnen met composteren helpt u bij de eerste vullingen. In een appartement neemt de wormenbak het over: we leggen het principe uit in ons artikel Hoe werkt een wormenbak?, en met bokashi laat u uw keukenresten fermenteren voordat u ze aan de bodem, een composthoop of wormen toevertrouwt. Het schema vat de drie oplossingen samen: thuis composteren (1), de gedeelde composter (2) en de gescheiden inzameling (3).

De gedeelde composter

Bij een flatgebouw, in een park of op buurtniveau worden bakken ter beschikking gesteld van meerdere huishoudens. Een of meer opgeleide contactpersonen zorgen dat alles goed verloopt, en iedereen brengt zijn keukenafval.

De gescheiden inzameling

De gemeente haalt het voedselafval apart op: aan huis, in een speciale container of soms een gekleurde zak, of via verzamelcontainers op straat. Het ingezamelde afval wordt daarna gecomposteerd of vergist om biogas te produceren. Voor omvangrijk groenafval blijft ook de milieustraat een oplossing.

Hoe weet ik wat mijn gemeente aanbiedt?

Neem contact op met de instantie die verantwoordelijk is voor de afvalinzameling. Dat is niet altijd de gemeente zelf: vaak is het een afvalbedrijf of een samenwerkingsverband van gemeenten. Zo vindt u die:

• kijk naar de naam op uw afvalcontainer of op uw afvalkalender;
• raadpleeg de website of de afval-app van uw gemeente, onder ‘afval’ of ‘composteren’;
• stel gewoon de vraag aan de balie van uw gemeente, die u de weg kan wijzen.

Veel gemeenten bieden composters of wormenbakken aan tegen een kleine prijs, soms gratis, vaak met een korte cursus erbij. Informeer voordat u iets koopt: zo leert u meteen de lokale regels kennen en hoort u of er bij u in de buurt een gedeelde composter is.

Het advies van Willy

Begin met een keukenbakje met deksel, zoals onze Compostemmer Kaylis 7L: welke oplossing uw gemeente ook aanbiedt, alles begint daar.

Waarom het zinvol is: kerncijfers

• Een derde van de vuilnisbak. Bioafval maakt ongeveer een derde uit van de inhoud van onze restafvalbak.
• Ongeveer 70 kg per persoon per jaar aan afval kan worden gecomposteerd.
• Minder methaan. Op een stortplaats breekt bioafval af zonder lucht en ontstaat methaan, een gas met een opwarmend vermogen dat ongeveer 25 keer groter is dan dat van CO₂. Gecomposteerd keert het terug naar de bodem.
• Nog niet overal geregeld. In Frankrijk had in het voorjaar van 2025 ongeveer 32 miljoen mensen toegang tot een oplossing voor het scheiden van bioafval, ongeveer de helft van de bevolking: de invoering kost tijd.

En het verbranden van tuinafval?

Bladeren, gemaaid gras of takken in uw tuin verbranden is in veel gevallen verboden of aan strenge regels gebonden, in de open lucht én in een tuinverbrandingsoven; informeer bij uw gemeente naar de lokale regels. Het is bovendien zeer vervuilend. Dit afval composteren, versnipperen of als mulch gebruiken is veel nuttiger voor de tuin: de regels, de zeldzame uitzonderingen en de alternatieven leest u in ons artikel over groenafval uit de tuin.

Samengevat

Sinds eind 2023 vereist de Europese regelgeving dat bioafval, dus keukenresten en groenafval, gescheiden wordt ingezameld of aan de bron wordt gerecycled. De concrete verplichting ligt in de eerste plaats bij de overheden, die elk huishouden een praktische oplossing moeten bieden: thuis composteren, een gedeelde composter of gescheiden inzameling. Als particulier volstaat het om de voorschriften van uw gemeente te volgen; daar kunt u ook vragen welke oplossingen er bij u in de buurt zijn. Tuinafval verbranden is in veel gevallen verboden: vraag uw gemeente naar de regels die bij u gelden.

Bijbehorende producten

Bio-emmer Urbalive 3,7L

Modern en strak design

€ 20,06

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Actieve koolstoffilters voor bio-emmer

Set van 5 filters

€ 7,96

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →