Uw compostbak stap voor stap opstarten: plaats, eerste laag en eerste aanvoer

Afdrukken

Hebt u net uw compostbak ontvangen, of twijfelt u nog om eraan te beginnen? Goed nieuws: composteren vraagt geen bijzondere vaardigheden en geen wondermiddel. Een paar goede keuzes bij de start (het moment, de plek, de eerste laag) en twee eenvoudige gewoonten volstaan om alle kansen aan uw kant te hebben.

Hieronder leest u stap voor stap hoe u uw tuincompostbak opstart en wat u de eerste weken kunt verwachten.

Wanneer beginnen: lente of herfst

U kunt op elk moment van het jaar beginnen met composteren, maar we raden u aan de voorkeur te geven aan de lente of de herfst. In die twee seizoenen levert de tuin het meeste materiaal: maaisel en de eerste snoei in de lente, dode bladeren en moestuinresten in de herfst. Dankzij de zachte temperaturen komen de micro-organismen ook snel op gang.

Midden in de winter starten kan ook: de afbraak verloopt dan gewoon heel traag tot het weer mooier wordt. Let midden in de zomer vooral op het vochtgehalte, want een jonge compost droogt snel uit.

Waar zet u hem neer?

De plek is belangrijker dan het model compostbak. Onthoud een paar eenvoudige regels om hem goed te plaatsen:

• In de halfschaduw: in de volle zon droogt de compost uit; in volledige, vochtige schaduw kan hij te veel water opnemen.
• Rechtstreeks op de grond, zonder tegel of zeil eronder, zodat overtollig water kan wegsijpelen en regenwormen en het kleine bodemleven naar boven kunnen komen.
• Op een goed gedraineerde bodem, uit de buurt van kuilen waar na regen water blijft staan.
• Beschut tegen de wind, die de bovenlaag uitdroogt.
• Het hele jaar bereikbaar, via een pad dat ook bij regenweer begaanbaar is: een compostbak die te ver van de keuken staat, laat u in de winter links liggen.
• Niet te ver van een waterpunt, om in de zomer te kunnen bevochtigen.
• Op afstand van de perceelgrens, gewoon uit beleefdheid tegenover uw buren.

Houd ook wat ruimte rond de bak vrij om erbij te kunnen, om te woelen en later met een kruiwagen te oogsten.

De onderste laag: takjes en houtsnippers

Leg vóór de eerste lading keukenafval een laag takjes, kleingeknipte takken of houtsnippers op de bodem van de compostbak. Reken op ongeveer 5 cm in een bak en 10 cm voor een composthoop. Deze grove laag werkt als drainage: ze laat lucht van onderen circuleren en voorkomt dat het eerste, vaak natte afval samenklontert tegen de grond. Het schema toont de volgorde van de lagen: de takjes onderin (1), een laag bruin materiaal (2), het keukenafval (3) en een dun laagje bruin om het af te dekken (4).

Hebt u wat rijpe compost of goede tuinaarde bij de hand, dan kunt u er een of twee scheppen over strooien. Dat is niet noodzakelijk, want de micro-organismen zitten al op uw afval, maar het kan de start helpen. In een aparte fiche zetten we de compoststarters op een rij.

De eerste aanvoer: groen en bruin afwisselen

Het geheim van een compost die goed op gang komt, is de mix. We onderscheiden:

• “groen” materiaal, vochtig en rijk aan stikstof: schillen, restjes groente en fruit, koffiedik, vers maaisel;
• “bruin” materiaal, droog en rijk aan koolstof: dode bladeren, takjes, stro, houtsnippers, gescheurd bruin karton.

Mik op ongeveer half vochtig en half droog afval. In de praktijk voegt u telkens wanneer u uw keukenemmer leegt, er een gelijke hoeveelheid droog materiaal bovenop en mengt u dat lichtjes met de onderliggende laag, over zo’n twintig centimeter. Vers afval dat zo bedekt is, trekt minder vliegen aan en ruikt niet. Hoe deze balans werkt en hoe u ze bijstuurt, leest u in onze fiche Groen en bruin materiaal.

Snijd of breek ook grote stukken (koolstronken, dikke stengels, karton): hoe kleiner het afval, hoe sneller de micro-organismen het aanpakken. Voor de lijst van wat in de compost mag, zie onze fiche Wat mag in de compostbak?.

Om te onthouden

Een emmer groen, een emmer bruin, even met de vork erdoor: meer is er niet nodig voor een compost die goed op gang komt.

Altijd een voorraad droog materiaal

Het meest voorkomende probleem bij beginners is niet te veel afval, maar een tekort aan bruin materiaal op het moment dat u het nodig hebt. Keukenafval komt het hele jaar door, terwijl dode bladeren alleen in de herfst vallen. De oplossing: een voorraad aanleggen.

Vul in de herfst een paar grote zakken met dode bladeren of houd een hoop houtsnippers naast de compostbak. Een jutezak, een oude vuilnisbak met gaten of een kleine houten bak doen prima dienst, zolang de voorraad min of meer droog blijft. In de stad kunnen onbedrukt bruin karton, eierdozen en keukenrolkokers uitkomst bieden.

De GFT-emmer in de keuken

Om niet voor elke schil naar de tuin te moeten lopen, houdt u een klein, afgesloten bakje in de keuken. Een GFT-emmer van 6 tot 9 liter met een goed sluitend deksel volstaat voor de meeste huishoudens. Onze Compostemmer Urbalive 6L bijvoorbeeld vindt makkelijk een plekje op het aanrecht.

Leeg hem zodra hij vol is, en in de zomer minstens twee keer per week, wanneer de restjes sneller gaan gisten. Een bodem van krantenpapier of keukenpapier neemt het vocht op en wordt mee gecomposteerd. Spoel de emmer af en toe om met schoon water.

Het advies van Willy

Leg een handvol droge bladeren of gescheurd karton onderin de GFT-emmer: zo leegt u in één beweging uw groen en een beetje bruin, en blijft de emmer veel schoner.

De eerste weken: wat kunt u verwachten?

De eerste dagen is er weinig te zien. Na enkele weken merkt u dat het volume afneemt: het afval zakt in en breekt af. Is het beginvolume groot, dan voelt u misschien een lichte warmte in het midden; in een kleine bak die geleidelijk wordt aangevuld, blijft de temperatuur vaak dicht bij die van de buitenlucht, en dat is normaal.

U ziet ook bewoners verschijnen: pissebedden, duizendpoten, kleine insecten en daarna rode wormen. Het zijn bondgenoten die het materiaal fijnmaken en vermengen. Een compost die nergens naar ruikt, of naar bosgrond, is een gezonde compost. Ruikt hij naar rotte eieren of ammoniak, dan ontbreekt het aan lucht of bruin materiaal: voeg droog materiaal toe en woel om.

Woel ongeveer eenmaal per maand dieper om, met een vork of met een beluchter zoals onze Brass'Compost, en controleer het vochtgehalte: als u een handvol compost uitknijpt, moeten er een paar druppels verschijnen, zonder dat het druipt. Onze fiche Vocht en beluchting legt deze handelingen uitgebreid uit.

Wat de timing betreft: wees geduldig. Vaak wordt vier tot vijf maanden in een bak genoemd voor gebruiksklare compost, maar wij raden aan eerder op vier tot negen maanden te rekenen, afhankelijk van het seizoen en het onderhoud. Hebt u geen tuin, dan bestaan er andere methoden: de wormenbak of bokashi, waarbij keukenresten eerst gefermenteerd worden voordat ze naar een compost gaan.

Samengevat

Om uw compostbak goed op te starten, plaatst u hem in de halfschaduw, rechtstreeks op de grond, op een bereikbare en goed gedraineerde plek, idealiter in de lente of de herfst. Leg onderin een laag takjes en wissel daarna bij elke aanvoer keukenafval en droog materiaal af, en meng lichtjes. Houd een voorraad bruin materiaal naast de bak en een afgesloten GFT-emmer in de keuken. Laat daarna de tijd zijn werk doen: een paar handelingen per maand en een paar maanden geduld volstaan.

Bijbehorende producten

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Compostys houten compostbak | 305 liter

PEFC-gecertificeerd sparrenhout

€ 140,15

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →