Compost oogsten en zeven: methode, materiaal en bewaren

Afdrukken

Uw compost heeft de rijpheidstests doorstaan: hij is donker, ruikt naar bosgrond en verkruimelt tussen uw vingers. Nu moet u hem nog uit de composter halen zonder te verstoren wat nog aan het verteren is, hem zo nodig fijner maken en hem onder goede omstandigheden bewaren tot u hem gebruikt.

Weet u nog niet zeker of hij klaar is? Begin dan met onze fiche Hoe weet u of uw compost rijp is? Voor wormenbakken werkt het anders: dat leest u in onze fiche Wormencompost en compostthee oogsten.

Waar oogst u?

Het principe is altijd hetzelfde: de oudste en dus rijpste compost ligt onderaan, de recente aanvoer blijft bovenaan. Hoe u erbij komt, hangt af van uw materiaal.

In een bak met luik

De meeste compostbakken hebben een of meer luiken onderaan de wanden. Open ze en haal de rijpe compost er onderaan uit met een schep of een klauw, terwijl het bovenste deel verder zijn werk doet. De inhoud zakt geleidelijk, en een paar maanden later kunt u opnieuw oogsten.

In een bak zonder luik, of om alles leeg te maken

Verwijder de bovenste laag, die nog weinig verteerd is, en leg die apart op een zeil. Haal daarna de rijpe compost van de bodem. Doe tot slot het apart gelegde materiaal terug in de bak: het begint aan een nieuwe cyclus, met de wormen en micro-organismen die erin zitten.

Met twee of meer bakken

De eerste bak krijgt het verse afval, de tweede dient om te laten rijpen. Is de eerste vol, dan schept u de inhoud over in de tweede. Respecteer daarbij de volgorde waarin het materiaal is aangevoerd: het oudste moet onderaan terechtkomen. In die tweede bak oogst u de rijpe compost.

Op een hoop

Schuif de buitenkant en de top van de hoop, die vaak minder ver zijn, opzij en neem de kern en de basis weg. De rest gebruikt u om de volgende hoop te starten.

De roterende composter

Met een roterende composter met twee compartimenten vult u eerst de ene kant en laat u die daarna draaien zonder iets toe te voegen, terwijl u de andere kant vult. Bevat de eerste kant geen herkenbaar afval meer, leeg hem dan in een kruiwagen of kar.

Let op: wat u dan krijgt is verse, nog grove compost, geen rijpe compost. Laat hem 3 tot 5 maanden op een hoop narijpen, of strooi hem in de herfst uit over kale grond. Te vroeg rond planten gebruikt, kan hij ze doen vergelen. Op een hoop direct op de grond kunnen bodemwormen hem koloniseren; die kunnen niet in de trommel leven. Alle details leest u in onze fiche Roterende composter: werking en echte beperkingen.

Zeven: voor welk gebruik?

Zeven is niet verplicht. Als mulch, om de voet van bomen te verrijken of om compost oppervlakkig door de moestuin te harken, is ongezeefde compost prima. Zeven wordt nuttig wanneer u fijn en gelijkmatig materiaal nodig hebt: uitstrooien op het gazon, mengsels voor zaaien en verpotten, plantenbakken.

Het materiaal

Een eenvoudig houten frame met gaas volstaat. Voor dagelijks gebruik geven mazen van ongeveer 1 cm een goed resultaat, met compost die fijn genoeg is voor gazon en potten. Voor heel fijne zaaigrond kunt u de compost nog eens door een handzeef met kleinere mazen halen.

De methode

• Zet het frame schuin tegen een muur of leg het op een kruiwagen;
• gooi de compost er met een schep op, of wrijf hem erdoor met een gehandschoende hand;
• vang de fijne compost op die erdoor valt en leg de zeefresten apart;
• werk in kleine hoeveelheden in plaats van alles in één keer.

Het advies van Willy

Zeef bij droog weer, met compost die een paar dagen onder een deksel is opgedroogd. Doorweekte compost plakt aan het gaas en verstopt de mazen; compost die alleen koel aanvoelt, gaat er veel gemakkelijker door.

Draag handschoenen, en een stofmasker als de compost droog is: een eenvoudige voorzorg tegen zeldzame maar reële gezondheidsrisico's. Was uw handen na het oogsten, zoals na elk tuinwerk.

Wat doet u met de grove stukken?

Eierschalen, pitten, koolstronken, stukjes tak: deze zeefresten zijn geen afval, maar materiaal dat gewoon nog een of twee cycli nodig heeft. U hebt twee mogelijkheden:

• terug in de composter doen, op de compost die nog bezig is. Rijk aan micro-organismen en koolstofhoudend materiaal helpen ze de vertering weer op gang te brengen en het mengsel in evenwicht te houden;
• als mulch gebruiken, aan de voet van struiken, hagen of in de paden van de moestuin.

Alleen wat er nooit in had mogen zitten, zoals plastic fruitstickers of een vergeten zakje, gaat bij het afval.

Rijpe compost bewaren

Het best gebruikt u uw compost in de weken na het oogsten. Moet u hem langer bewaren, dan liggen er twee vijanden op de loer: regen, die de voedingsstoffen naar de bodem spoelt, en droogte, die het microbiële leven doet afsterven.

• Voor enkele weken tot enkele maanden legt u hem op een hoop en dekt u hem af met een zeil dat u met een paar stenen verzwaart, of met een laag stro van zo'n tien centimeter;
• voor kleine hoeveelheden volstaat een bak of vuilnisbak met een losjes erop gelegd, niet luchtdicht deksel;
• bij lange opslag controleert u af en toe of hij licht vochtig blijft, en woelt u hem zo nodig om.

Om uw oogst naar de moestuin te brengen zonder hem te moeten sjouwen, schuift u onze compostopvangkar van 55 liter onder aan de composter.

Gedeelde composter: samen oogsten

Bij een buurt- of flatcomposter oogst niet iedereen in zijn eentje. De oogst wordt georganiseerd door de verantwoordelijken van de locatie, zodra de rijpingsbak klaar is. Vaak is het een gezellig moment: samen zeven, de compost onder de deelnemers verdelen en de zeefresten terug in de aanvoerbak doen. Heeft uw gebouw niet genoeg groen om alles te gebruiken, dan kan het overschot naar de plantenbakken in de gemeenschappelijke ruimten of naar een nabijgelegen gemeenschapstuin gaan. Hoe zo'n locatie georganiseerd wordt, leest u in onze fiche Gedeelde composter: handleiding.

Om te onthouden

Oogst altijd onderaan, waar de oudste compost ligt. Zeef alleen voor toepassingen die fijne compost vragen, doe de zeefresten terug in de composter en bescherm uw oogst tegen regen als u hem bewaart.

Samengevat

Compost oogsten betekent het oudste materiaal onderin de bak ophalen, via het luik of door de bovenste laag apart te leggen. Compost uit een roterende composter moet nog enkele maanden op een hoop rijpen. Zeven met gaas van ongeveer 1 cm is alleen nuttig voor gazon, zaaien en potten; grove stukken gaan gewoon terug in de composter. Afgedekt en licht vochtig wacht uw compost probleemloos tot hij de tuin in mag: voor de juiste hoeveelheden leest u onze fiche Compost gebruiken in de tuin.

Bijbehorende producten

Compost-ophaalwagen 55 liter

Verzamel en vervoer uw compost

€ 79,65

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

EASY-TURN handvat voor 245L Maze roterende composter

Verminderde inspanning dankzij het 3-versnellingssysteem

€ 40,23

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →