Compost gebruiken in de tuin: de juiste hoeveelheden per teelt (moestuin, bomen, gazon)

Afdrukken

Uw compost is rijp, geoogst en misschien gezeefd. Hoeveel gebruikt u ervan, en waar? Al snel strooit men het royaal overal uit, in de veronderstelling dat dat geen kwaad kan. In werkelijkheid doseert u compost net als elke andere toevoeging in de tuin: afgestemd op de behoeften van elke plant, op het juiste moment en altijd vermengd met de aarde.

De onderstaande hoeveelheden zijn jaarlijkse richtwaarden, uitgedrukt in kilo per vierkante meter. We hebben ze opgesteld door de aanbevelingen van verschillende betrouwbare gidsen met elkaar te vergelijken. Waar die bronnen uiteenlopen, hebben we voor voorzichtige marges gekozen: liever elk jaar iets minder dan veel in één keer.

Jonge of rijpe compost: waarvoor gebruikt u wat?

Voordat we het over hoeveelheden hebben, moet u weten welke compost u in handen hebt.

• Jonge of halfrijpe compost gebruikt u uitsluitend aan de oppervlakte: als mulch, rond de voet van bomen en struiken, op kale grond in het najaar of tussen gewassen die al goed aangeslagen zijn. Omdat deze compost nog actief is, kan hij jonge plantjes hinderen als hij te vroeg wordt ingewerkt.
• Rijpe compost mag in de bodem worden ingewerkt, maar alleen oppervlakkig: licht krabben of schoffelen volstaat. Hij doet zijn werk in de bovenste centimeters van de bodem, en de regenwormen doen de rest.

Twijfelt u over het stadium van uw compost? Dan helpen de tests uit onze fiche Hoe weet u of uw compost rijp is? u om de knoop door te hakken.

In de moestuin: afhankelijk van de honger van de groenten

Niet alle groenten hebben dezelfde behoeften. We delen ze in drie groepen in.

Sterke eters: 3 tot 5 kg/m² per jaar

Tomaten, aubergines, paprika's, aardappelen, pompoenen, courgettes, komkommers, meloenen, prei, selderij, artisjokken en maïs. Zij profiteren het meest van compost. Sommige gidsen noemen een iets lagere marge (3 tot 4 kg/m²): blijf aan de onderkant van de marge als uw bodem al rijk is.

Middelmatige eters: 1 tot 3 kg/m² per jaar

Wortelen, bieten, spinazie, sla, bonen, doperwten, peterselie, asperges.

Zwakke eters: weinig of geen compost

Knoflook, uien, sjalotten, radijsjes, rapen, veldsla, tuinbonen en kruiden hebben ruim genoeg aan wat er na de vorige teelt in de bodem achterblijft. Ze kunnen zonder toevoeging, al vinden sommige gidsen een dun laagje aanvaardbaar. Kolen worden per bron verschillend ingedeeld, bij de zwakke of bij de sterke eters: een matige gift is een goed compromis.

Het advies van Willy

Hebt u geen weegschaal in de tuin? Onthoud dan deze eenvoudige vuistregel: een laag compost van ongeveer 1 cm dik komt ongeveer overeen met 3 tot 5 kg per vierkante meter. Dat is de juiste hoeveelheid voor sterke eters. Voor middelmatige eters volstaat een dunnere laag.

Wanneer en hoe brengt u het aan?

• In het najaar of aan het einde van de winter, aan de oppervlakte uitgestrooid en licht ingekrabd;
• in het voorjaar, tussen de rijen, voordat u er mulch overheen legt;
• bij het planten, onder in het plantgat, bedekt met wat aarde, zodat de wortels de compost tijdens hun groei vinden zonder er rechtstreeks mee in contact te komen.

Tussen de rijen vruchtgroenten (tomaten, komkommers, paprika's) kan een laag compost van ongeveer 2 cm ook dienen als voedende mulch.

Fruitbomen en fruitstruiken

Strooi voor het onderhoud elk jaar een laag compost van ongeveer 1 cm uit onder de hele oppervlakte die door het bladerdak wordt bedekt: reken op 3 tot 5 kg/m² voor bomen en 2 tot 3 kg/m² voor struiken (aalbessen, frambozen, zwarte bessen). U kunt het geheel afdekken met stro.

Meng bij het planten ongeveer 20 % compost door de aarde van het plantgat, oftewel één deel compost op vier delen aarde.

Gazon, hagen en borders

Het gazon

Werk bij de aanleg, vóór het zaaien, 8 tot 10 kg/m² compost in de bovenste tien centimeter aarde. Voor het onderhoud strooit u elk vroeg voorjaar 1 tot 2 kg/m² uit, fijn gezeefd zodat de compost tussen de grassprieten zakt.

Hagen

Bij het planten 8 tot 10 kg/m², ingewerkt tot een centimeter of vijftien diep. Daarna volstaat om de twee jaar een gift van 2 tot 3 kg/m², licht ingekrabd tussen de planten.

Bloemborders

Bij de aanleg van een border 5 tot 8 kg/m², ingewerkt tijdens het spitten. Voor het onderhoud van vaste planten zijn er twee mogelijkheden: in het najaar een laag van ongeveer 2 cm goed rijpe compost rond de voet van de planten, die de wortelstokken ook tegen de kou beschermt, of in het voorjaar 3 tot 5 kg/m², oppervlakkig ingekrabd.

Compost als mulch

Jonge of halfrijpe compost is een uitstekende mulch: hij voedt de bodem geleidelijk, beperkt de verdamping en remt de opkomst van ongewenste kruiden. Houd het in borders en in de moestuin bij een laag compost van ongeveer 2 cm. Sommige gidsen raden dikkere lagen aan, maar compost blijft een rijk materiaal: wilt u een dikkere mulchlaag, vul dan liever aan met dode bladeren, stro of houtsnippers.

Twee voorzorgen: houd de mulch enkele centimeters van stengels en stammen af, en bedek de compost zo mogelijk met een plantaardige mulch, die hem tegen regen en zon beschermt.

Fouten die u beter vermijdt

• Zaaien of planten in pure compost. Dit is de belangrijkste regel: compost wordt altijd met aarde vermengd. Volg voor uw potten en zaaisels de recepten uit onze fiche Zelf potgrond maken.
• Diep inwerken. Compost werkt in de bovenste centimeters van de bodem. Diep onderspitten heeft geen zin.
• Jonge compost in contact brengen met zaaisels of jonge wortels.
• Te veel geven. Compost levert ook voedingsstoffen: wat de planten niet nodig hebben, kan door de regen wegspoelen in plaats van uw gewassen te voeden.

Wat compost echt bijdraagt aan de bodem

Compost is in de eerste plaats een bodemverbeteraar: hij voedt meer de bodem dan de plant. Hij verhoogt het gehalte aan organische stof, helpt de grond water vast te houden, maakt hem luchtiger en makkelijker te bewerken, en geeft zijn voedingsstoffen langzaam af, in de loop van maanden. Een bodem die regelmatig compost krijgt, trekt ook regenwormen aan, waarvan we de rol uitleggen in onze fiche De ecologische rol van regenwormen. Heeft uw tuin er te weinig, dan beschrijft onze fiche Wormen opnieuw in de tuin uitzetten eenvoudige methoden, met onze Eisenia-compostwormen.

Wist u dat?

In 1998 is een langlopende veldproef gestart: een akkerperceel krijgt daarbij ongeveer om de twee jaar compost van gft- en groenafval. Tussen 1998 en 2011 steeg de koolstofvoorraad in de bovenlaag van ongeveer 40 naar 58 ton per hectare, terwijl die op het perceel zonder compost licht daalde. Afhankelijk van de behandeling bleef 60 tot 73 % van de door de compost aangevoerde koolstof in de bodem. Deze cijfers gaan over een landbouwperceel en landbouwdoseringen, maar ze laten goed zien hoe blijvend het effect van compost op de organische stof is.

Om te onthouden

Sterke eters: 3 tot 5 kg/m² per jaar. Middelmatige eters: 1 tot 3 kg/m². Zwakke eters: weinig of niets. Fruitbomen: 3 tot 5 kg/m², fruitstruiken: 2 tot 3 kg/m². Gazon: 1 tot 2 kg/m² elk voorjaar. En nooit zaaien of planten in pure compost.

Samengevat

Compost doseert u volgens de behoeften van de planten: royaal voor sterke eters en fruitbomen, spaarzamer voor middelmatige eters, het gazon en hagen, en nauwelijks voor knoflook, uien of radijsjes. Jonge compost blijft aan de oppervlakte, als mulch; rijpe compost krabt u in de bovenste centimeters van de bodem. Vermengd met aarde, nooit puur, en liever elk jaar dan in één keer aangebracht, verbetert hij uw bodem blijvend, zoals langlopende veldproeven bevestigen.

Bijbehorende producten

Bestseller

Bokashi-emmer Confort

Inhoud 14 liter, per stuk of in een set van 2 verkrijgbaar

€ 49,40

Pre-order

245L Maze roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 251,08

Compostys houten compostbak | 305 liter

PEFC-gecertificeerd sparrenhout

€ 140,15

Maze 180L roterende composteerder met dubbele compartimenten

Moeiteloos buiten composteren

€ 180,50

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →