Compostversneller: nuttig of niet? Wat het echt doet en wanneer u het gebruikt

Afdrukken

Poeders, korrels, vloeistoffen, "starter"-zakjes: de tuinafdelingen liggen vol compostversnellers die snellere en geurloze compost beloven. Wij maken trouwens zelf onze bokashiversneller. Reden te meer om eerlijk tegen u te zijn: een goed verzorgde compost heeft meestal geen versneller nodig.

Dat betekent niet dat deze producten nooit zin hebben. Hier leest u wat een versneller echt doet, wanneer hij overbodig is, wanneer hij een duwtje in de rug kan geven en hoe u het zonder kunt stellen met gratis oplossingen.

Wat een versneller echt doet

Achter het woord "versneller" gaan in werkelijkheid twee soorten producten schuil, die heel verschillend werken:

• Stikstofbronnen (mest, hoornmeel, kippenmest, brandnetelgier, sommige commerciële producten): ze voeden de micro-organismen die er al zijn. Ze zijn nuttig wanneer de compost te veel bruin, koolstofrijk materiaal bevat en "groen" tekortkomt.
• Toevoegingen van micro-organismen (fermenten, bacteriën, effectieve micro-organismen): die proberen de compost te "enten" met extra microben.

Maar de micro-organismen van compost zijn al overal: op schillen, bladeren, in de grond en in rijpe compost. Het is dus niet nodig om een entmiddel of versneller aan de hoop toe te voegen: grond en rijpe compost bevatten al de microben die het plantaardig materiaal zullen afbreken.

Wanneer het overbodig is: de goed uitgebalanceerde compost

Een compost die een evenwichtige mix van groen en bruin materiaal krijgt, voldoende lucht en de juiste vochtigheid, heeft niets anders nodig. Laten we eerlijk zijn: composteren gaat meestal prima zonder deze producten, op voorwaarde dat u de toevoer in evenwicht houdt en belucht.

De weinige beschikbare studies wijzen dezelfde kant op. In 2010 vergeleek een onderzoeksteam, op huishoudelijk afval, een controlecompost met composten die geënt waren met effectieve micro-organismen (EM) of met een schimmel, Trichoderma: het vond geen significant verschil in het eindresultaat. Een ander onderzoek uit 2015, waarin twee commerciële EM-producten werden getest, concludeert dat ze de composteringsduur slechts marginaal verkortten.

Bovenal compenseert geen enkele versneller een compost die te samengedrukt, doorweekt of uitgedroogd is. Als die van u niet opschiet of slecht ruikt, ligt de oorzaak bijna altijd bij de mix, de lucht of het water: begin met onze fiche Compost die stinkt of niet opschiet: diagnose en bekijk opnieuw het evenwicht dat beschreven staat in Groen en bruin materiaal.

Om te onthouden

Een versneller is nooit een voorwaarde voor succes. De juiste mix, lucht en vocht doen het meeste werk; een versneller geeft hooguit een duwtje in de rug.

Wanneer een duwtje in de rug kan helpen

Er zijn enkele situaties waarin een extra toevoeging zinvol is, zonder wonderen te verwachten:

• Veel bruin materiaal tegelijk, bijvoorbeeld een grote hoeveelheid dode bladeren of houtsnippers in de herfst: een stikstoftoevoeging zet de afbraak weer op gang. Hier is een versneller het nuttigst.
• De start van een nieuwe compostbak: een paar scheppen tuinaarde of rijpe compost brengen meteen een gevarieerde populatie micro-organismen mee. Een commercieel product is niet nodig, maar kan ook geen kwaad.
• De winter: door de kou vertraagt de compost, en geen enkele versneller verandert daar echt iets aan. Wat helpt, is de hoop isoleren, beschermen tegen regen en een goede mix aanhouden.
• Geurtjes: sommige tuiniers gebruiken effectieve micro-organismen om slechte geuren te beperken, vooral bij keukenresten. Maar een geur wijst in de eerste plaats op een gebrek aan lucht of te veel groen, en dat moet u eerst verhelpen.

Natuurlijke versnellers, gratis of bijna gratis

Kijk voordat u iets koopt eerst wat u al bij de hand hebt:

• Rijpe compost of tuinaarde: een of twee scheppen in het hart van de hoop, dat is de beste "starter" die er bestaat.
• Mest (paard, pluimvee, konijn): rijk aan stikstof en micro-organismen.
• Verse brandnetels of smeerwortel, in het midden van de hoop gelegd, of brandnetelgier, een uitstekende afbraakversneller.
• Geroosterd hoornmeel of kippenmest, tussen lagen bladeren gestrooid.
• Vers gemaaid gras, in dunne lagen en goed gemengd: het warmt snel op en levert veel stikstof. Meer daarover in onze fiche over groenafval uit de tuin.

Voor hete compost, waarvan de temperatuurstijging sterk afhangt van de beschikbare stikstof, zijn deze toevoegingen in het hart van de hoop bijzonder nuttig: zie onze fiche Hete compost (Berkeley-methode).

Het advies van Willy

Houd bij het oogsten altijd een emmer rijpe compost apart. Wanneer u een lege bak opnieuw opstart, hoeft u die alleen over de eerste laag te verspreiden: uw nieuwe afval wordt dan gekoloniseerd door de micro-organismen van de oude compost.

Effectieve micro-organismen (EM) en bokashi

Effectieve micro-organismen, of EM, zijn een mengsel van micro-organismen uit fermentatie, vooral melkzuurbacteriën, volgens de etiketten vaak gecombineerd met gisten en fotosynthetische bacteriën. Voor gewoon composteren zijn onafhankelijke evaluaties zeldzaam, en de hierboven genoemde proeven toonden geen duidelijke winst. Wij presenteren ze daarom als een optioneel hulpmiddel, niet als een garantie.

Bij bokashi ligt dat anders. Daar maakt de versneller deel uit van de methode: hij levert de melkzuurbacteriën die de fermentatie in de afgesloten emmer op gang brengen. Zonder versneller dreigen de resten te rotten in plaats van te fermenteren. Onze compostversneller Bokashi EM, met EM gefermenteerde zemelen, dient in de eerste plaats daarvoor. Hij komt ook van pas in een gewone compostbak, zoals we hieronder uitleggen.

Wie EM op zijn compost wil uitproberen, kan terecht bij de EM-A Actieve oplossing Microferm, die klaar is voor gebruik: de fabrikant raadt aan ze in water te verdunnen en tussen de lagen te sproeien. EM-1, de moederoplossing, dient eerder om zelf een geactiveerde oplossing of gefermenteerde zemelen te maken. De uitgebreide gebruiksaanwijzingen vindt u in onze gids over effectieve micro-organismen, die ook op een rij zet wat de wetenschap erover zegt.

Onze bokashiversneller in de compostbak: wanneer en hoe

We maken onze versneller op de boerderij in de eerste plaats voor bokashi, maar hij heeft ook zijn plaats in een tuincompostbak. Hij vervangt geen goede mix, lucht en vocht, maar kan echt van pas komen:

• Tegen slechte geuren: over keukenresten gestrooid, levert hij melkzuurbacteriën die ze laten fermenteren in plaats van rotten, wat sterke geuren beperkt. Dat is vooral handig in de zomer, of wanneer u veel natte schillen tegelijk toevoegt.
• Om een nieuwe compostbak op te starten: een handvol op de eerste lading, samen met een schep tuinaarde of rijpe compost.
• Om een stilgevallen compost weer op gang te brengen, nadat vochtigheid en beluchting zijn bijgestuurd.

De dosis: een handvol, ongeveer twee eetlepels, verdeeld over elke lading keukenresten en daarna bedekt met een laag bruin materiaal. Op dode bladeren of houtsnippers is het niet nodig. Blijft er toch een geur hangen, kijk dan opnieuw naar de oorzaken die hierboven besproken zijn: gebrek aan lucht of te veel groen.

Het advies van Willy

Zet een pot versneller naast uw GFT-emmertje: een snufje telkens als u het vult, en de resten komen al fermenterend in de compostbak aan, zonder sterke geur bij het openen.

Zelf uw versneller maken

Het eenvoudigste kost, zoals we zagen, niets: rijpe compost, tuinaarde, brandnetels of mest. Als u bokashi toepast, kunt u ook zelf uw gefermenteerde zemelen maken. Onze kit om zelf uw versneller Bokashi & Compost te maken bevat tarwezemelen, EM-1 en melasse. Het principe van ons recept:

1. Verwarm 500 ml niet-gechloreerd water tot lauw, tussen 25 en 30 °C. Kraanwater moet 24 uur aan de open lucht staan zodat het chloor kan verdampen.
2. Voeg 30 ml EM-1 toe, roer, en daarna 30 ml melasse.
3. Giet het over 1 kg tarwezemelen en kneed: de zemelen moeten vochtig zijn, maar niet doorweekt.
4. Druk ze aan in een zwarte zak die u met een knoop sluit, in een luchtdichte bak, op een warme en donkere plek.
5. Wacht drie weken zonder te openen. Een fermentgeur en een licht wit waas zijn het teken dat het gelukt is.

Gedroogd en beschermd tegen licht blijft het ongeveer een jaar goed. Alle stappen staan uitgebreid beschreven in onze bokashigids.

Samengevat

Een goed uitgebalanceerde, beluchte en voldoende vochtige compost heeft meestal geen versneller nodig: de micro-organismen zijn er al. Een stikstoftoevoeging kan helpen bij te veel bruin materiaal, en een paar scheppen rijpe compost volstaan om te starten. Effectieve micro-organismen blijven een optioneel hulpmiddel voor gewone compost, met wisselende resultaten volgens de studies; onze bokashiversneller komt daar vooral van pas tegen geuren van keukenresten en om een compost op te starten of weer op gang te brengen. Voor geslaagde bokashi is hij daarentegen onmisbaar. Controleer voordat u iets koopt altijd eerst de mix, de lucht en het water.

Bijbehorende producten

Brass'Compost eenvoudige compostbeluchter

Het afbraakproces van afval vergemakkelijken en versnellen

€ 38,21

Bestseller

Bokashi EM compostactivator | Zak van 1 kg

Per stuk of in sets van 2 of 3 zakken

€ 7,83

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Bokashi24 fiches →EM-micro-organismen26 fiches →