EM bewaren en een mislukte EM-A herkennen: houdbaarheid, opslag, geur, kleur en pH

Afdrukken

EM zijn levende producten. Net als zuurdesem of yoghurt blijven ze goed als u een paar regels in acht neemt, en raken ze uitgeput als u ze verwaarloost. Ze hebben ook hun geruststellende eigenaardigheden: een jerrycan die opzwelt, een wit vlies aan de oppervlakte… waar mensen zich vaak onterecht zorgen over maken.

Deze fiche zet op een rij hoe lang elk product houdbaar is, hoe u ze het best bewaart en hoe u een geslaagde of mislukte EM-A herkent, met wat u in elk geval moet doen.

Hoe lang zijn EM houdbaar?

De houdbaarheid verschilt per product, en soms per gebruiksaanwijzing. Dit zijn de richtlijnen die wij hanteren:

• EM-1 (moederoplossing): de micro-organismen zijn in rust zolang het product niet geactiveerd is. De datum op onze flessen is de uiterste gebruiksdatum, ongeveer 2 jaar na productie, met goed gesloten dop; andere producenten met licentie houden ongeveer 6 maanden aan. In alle gevallen geldt de datum op het etiket. Een aangebroken fles krijgt bij elke opening wat lucht binnen: sluit hem goed af en laat hem niet te lang staan.
• EM-A Microferm in Bag-in-Box: tot de uiterste gebruiksdatum op de verpakking, ongeveer 1 jaar na productie. De zak trekt samen naarmate hij leger raakt, waardoor het contact met lucht tot de laatste druppel beperkt blijft. Flessen krijgen daarentegen bij elke opening opnieuw lucht binnen.
• Zelfgemaakte EM-A: dit is het kwetsbaarst. De fabrikant van onze EM-1 raadt aan het binnen een maand te gebruiken. Andere technische fiches noemen idealiter 35 dagen en uiterlijk 65 dagen, en sommige producenten, die warmer activeren, gaan niet verder dan twee weken. Laboratoriumtellingen op een geactiveerde oplossing lieten binnen enkele weken een sterke daling van de melkzuurbacteriën zien.

Ons advies: gebruik uw zelfgemaakte EM-A binnen 1 tot 2 maanden, en hoe eerder hoe beter. Daarna is het niet gevaarlijk, maar bevat het steeds minder actieve micro-organismen.

Om te onthouden

Moederoplossing: volgens de datum op het etiket (tot 2 jaar voor de onze). Microferm in Bag-in-Box: volgens de uiterste datum op de verpakking (ongeveer 1 jaar). Zelfgemaakte EM-A: 1 tot 2 maanden. Hoe «wakkerder» een product is en hoe meer het aan lucht wordt blootgesteld, hoe sneller u het moet gebruiken.

EM goed bewaren

• Koel, maar nooit bevroren: een gematigde ruimte, een kelder, een voorraadkamer. Technische fiches geven voor EM-1 een bewaartemperatuur van ongeveer 3 tot 38 °C; ideaal blijft een stabiele kamertemperatuur van zo’n 15 tot 25 °C. Vorst doodt de micro-organismen. Een koelkast is niet nodig.
• Donker en uit de directe zon: een garage hartje zomer of een vensterbank zijn niet geschikt.
• Goed afgesloten: met lucht komen ongewenste micro-organismen binnen. Draai de dop na gebruik altijd meteen weer dicht.
• In een volle verpakking: zakt het niveau van uw zelfgemaakte EM-A in een grote jerrycan, giet het dan over in kleinere flessen die u tot de rand vult.
• Liever in plastic dan in glas: EM blijven een beetje gas produceren, en glas kan slecht tegen de druk.
• Uit de buurt van schoonmaakmiddelen: bleekmiddel, desinfecterende en chloorhoudende middelen vernietigen de micro-organismen. Hergebruik nooit een jerrycan waar zulke middelen in hebben gezeten.

Het advies van Emy

Bewaar uw EM in een gesloten doos, achter in een kast in een gematigde ruimte. De doos beschermt ze zowel tegen licht als tegen temperatuurschommelingen.

Goed of mislukt: EM-A herkennen aan geur, kleur en pH

Drie criteria volstaan; controleer ze direct na de activering en daarna af en toe tijdens het bewaren.

Een geslaagde EM-A

• Geur: zoetzuur, aangenaam, fruitig, een beetje azijnachtig.
• Kleur: oranjebruin, lichter dan de melasse waarmee u begon.
• pH: 3,8 of lager, idealiter tussen 3,2 en 3,6.

Een mislukte EM-A

• Geur: rot, naar riool, rotte eieren, ranzige boter of ammoniak.
• Kleur: zeer donker gebleven, of troebel met gekleurde vlekken.
• pH: boven 4, en daalt niet als u het nog een paar dagen warm laat staan.

De pH geeft de doorslag. Een pH-papiertje, zoals onze pH-teststrips, kost weinig en neemt veel twijfel weg. Ruikt het goed maar blijft de pH na 7 dagen wat hoog, dan is het vaak gewoon een kwestie van warmte: laat het langer warm staan en meet opnieuw. Maar blijft de pH boven 4 en ruikt het slecht, dan is de balans van de micro-organismen niet goed.

Wit vlies, rotte geur, opgezwollen jerrycan: wat nu?

Een wit vlies of witte vlokjes aan de oppervlakte

Dat is normaal. Het gaat om gisten, die deel uitmaken van de cultuur. Een beetje bezinksel op de bodem van de jerrycan is eveneens normaal. Zijn geur en pH goed, dan kunt u uw EM-A zonder zorgen gebruiken.

Pluizige schimmel, groen, blauw of zwart

Die wijst op binnengedrongen lucht of een slecht schoongemaakte verpakking. Probeer ze in een vloeistof niet te verwijderen: gaat de schimmel gepaard met een vieze geur, dan moet de EM-A vervangen worden.

Een rotte geur

Dit is het duidelijkste teken van mislukking. Doorzetten of extra EM-1 toevoegen heeft geen zin: begin opnieuw met een schone jerrycan.

Een opgezwollen jerrycan of zak

Dat is op zich geen probleem: EM produceren gas. Draai bij een jerrycan de dop voorzichtig een kwartslag open om de druk te laten ontsnappen en sluit hem weer. Een licht bolle Bag-in-Box-zak is normaal. Waar het om gaat, is de geur.

Wist u dat?

Volgens de fabrikant zijn bijna alle mislukte EM-A’s terug te voeren op twee oorzaken: een slecht schoongemaakte bak of een te sterk schommelende temperatuur tijdens de activering. Kou en gechloreerd water maken het rijtje gebruikelijke verdachten compleet.

Waarom een activering mislukt

Loop deze punten na om het de volgende keer goed te doen:

• De bak: slecht gespoeld, of met resten van schoonmaakmiddel.
• Het water: gechloreerd, omdat het niet 24 uur heeft gestaan.
• De temperatuur: te laag, of schommelend tussen dag en nacht.
• De lucht: een halflege jerrycan, of een die te vaak geopend wordt.
• De moederoplossing: te oud, slecht bewaard of bevroren.
• Doorkweken: EM-A gemaakt van andere EM-A, wat fabrikanten afraden.

De volledige methode, met verhoudingen en temperaturen, vindt u in onze fiche EM-1 activeren: stap voor stap uw eigen EM-A maken.

Wat doet u met een mislukte of te oude EM-A?

Een mislukte EM-A komt niet op de planten, niet als gietwater en niet als sproeimiddel: u zou micro-organismen toedienen waarvan u niets weet. Het eenvoudigst is om het op de composthoop te gieten, uit de buurt van de beplanting, waar het verdund en samen met de rest afgebroken wordt. Hoe u EM in de compost gebruikt, leggen we uit in de fiche Uw compost versnellen met EM.

Een EM-A die alleen wat ouder is, nog goed ruikt en een lage pH heeft, is niet «mislukt»: hij is alleen minder rijk. Gebruik hem bij voorkeur voor de compost en houd verse EM-A apart voor zaaigoed en moestuin.

Maak kleine hoeveelheden om verspilling te voorkomen, afgestemd op een of twee maanden gebruik. En gebruikt u EM maar af en toe, dan blijft de EM-A Actieve oplossing Microferm, klaar om te verdunnen, veel langer goed dan zelfgemaakte EM-A. Voor regelmatig gebruik en grote volumes blijft de EM-1 Moederoplossing voordeliger. Dezelfde bewaarprincipes gelden voor gefermenteerde zemelen voor bokashi: zie onze fiche over bokashizemelen.

Samengevat

EM bewaart u koel, donker en vorstvrij, goed afgesloten en in een zo vol mogelijke verpakking. De moederoplossing blijft goed tot de datum op het etiket (tot 2 jaar voor de onze), Microferm in Bag-in-Box tot de uiterste datum op de verpakking (ongeveer 1 jaar), en zelfgemaakte EM-A gebruikt u binnen 1 tot 2 maanden. Een goede EM-A ruikt zoetzuur, is oranjebruin van kleur en heeft een pH van 3,8 of lager; een wit vlies of een opgezwollen jerrycan zijn normaal. Een rotte geur en een pH die boven 4 blijft, wijzen op mislukking: giet het op de compost, nooit op de planten, en begin opnieuw met een schone bak en een stabiele temperatuur.

Bijbehorende producten

Bietenmelasse | Fles van 250 ml

Dierenvoeding of om EM (A+) te activeren, van 250 ml tot 10 liter

€ 4,85

Bestseller

EM-1 moedoplossing van effectieve micro-organismen | Fles van 250 ml

Flessen van 250 ml, 1 en 10 liter

€ 12,38

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Composteren25 fiches →Bokashi24 fiches →