EM-1 activeren: stap voor stap uw eigen EM-A maken (verhoudingen, temperatuur, pH)

Afdrukken

EM-1 is een moederoplossing: een concentraat van micro-organismen in rust, bedoeld om vóór gebruik « gewekt » te worden. Door het te laten fermenteren met melasse en water krijgt u ongeveer twintig keer het volume aan EM-A, de actieve oplossing die u daarna verdunt voor de tuin, de compost of het huis. Het is eenvoudig en voordelig, en vraagt vooral om hygiëne, warmte en een beetje geduld.

Hier vindt u de methode stap voor stap en de kenmerken waaraan u ziet of uw activering geslaagd is. Gebruiksaanwijzingen lopen soms uiteen: we geven telkens aan welke waarde wij aanhouden.

Wat u nodig hebt

• EM-1 Moederoplossing, binnen de houdbaarheidsdatum.
• Melasse: dit is het voedsel van de micro-organismen tijdens de activering. Riet- of bietenmelasse, dat maakt niet uit: onze bietenmelasse uit de Béarn en onze rietsuikermelasse, beide puur en zonder toevoegingen, vervullen precies dezelfde rol als suikerbron.
• Chloorvrij water: schoon regenwater, bronwater, of kraanwater dat 24 uur in een open bak aan de lucht heeft gestaan zodat de chloor kan verdampen.
• Een voedselveilige plastic jerrycan, heel schoon, met een goed sluitende dop. Ideaal is een deksel met een ventiel (of waterslot) dat het gas laat ontsnappen zonder lucht binnen te laten. Vermijd glas: bij de fermentatie ontstaat gas en loopt de druk op. Voor 10 liter en meer, of om ook in de winter te activeren, combineert een activeringsvat zoals onze EM-activator alles: waterslot, verwarming en kraan (zie verderop).
• Een thermometer en pH-papier, om de temperatuur en het resultaat te controleren. Onze pH-teststrips (schaal 1 tot 14) laten zien of uw EM-A rond 3 zit of al op 4 of hoger; om 3,8 tot op een tiende nauwkeurig af te lezen, hebt u papier met een smal bereik (ongeveer 2 tot 5) of een pH-meter nodig.

Spoel de jerrycan om met heel heet water, zonder bleekmiddel of ontsmettingsmiddel: het kleinste restje kan de fermentatie verstoren.

De verhoudingen

Het standaardrecept is hetzelfde bij de fabrikant van onze EM-1 en bij andere licentiehouders: 5 % EM-1, 5 % melasse en 90 % water, oftewel 1 deel EM-1, 1 deel melasse en 18 delen water.

• Voor 1 liter: 50 ml EM-1, 50 ml melasse, 900 ml water.
• Voor 2 liter: 100 ml EM-1, 100 ml melasse, 1,8 liter water.
• Voor 5 liter: 250 ml EM-1, 250 ml melasse, 4,5 liter water.
• Voor 10 liter: 500 ml EM-1, 500 ml melasse, 9 liter water.
• Voor 20 liter: 1 liter EM-1, 1 liter melasse, 18 liter water.

Sommige Europese producenten bieden een variant met 3 % EM-1 en 3 % melasse, gefermenteerd bij een hogere temperatuur (32 tot 37 °C) in een verwarmde fermentor. Ook die werkt, maar wij raden aan het recept met 5 % aan te houden: dat is vergevingsgezinder, met of zonder verwarmd vat.

Maak alleen wat u binnen 1 tot 2 maanden gebruikt: EM-A is niet onbeperkt houdbaar.

De bereiding stap voor stap

1. Verwarm een deel van het water tot het lauw is en los de melasse erin op: die is erg stroperig en mengt slecht in koud water.
2. Giet dit mengsel in de jerrycan, vul aan met de rest van het water en controleer de temperatuur: mik op lauw water, rond 30 °C, nooit warm aanvoelend.
3. Voeg de EM-1 als laatste toe, wanneer het water niet meer warm is, en meng voorzichtig.
4. Vul de jerrycan bijna tot de rand en laat alleen een kleine ruimte voor het gas: hoe minder lucht er overblijft, hoe beter.
5. Sluit af en noteer de datum op de jerrycan.

Het advies van Emy

Schrijf met een stift de bereidingsdatum op de jerrycan en de uiterste gebruiksdatum twee maanden later. Zo ziet u altijd in één oogopslag hoe het met uw EM-A staat.

Temperatuur en fermentatieduur

Warmte is de belangrijkste factor. De fabrikant van onze EM-1 adviseert een constante temperatuur van 25 tot 30 °C gedurende een week. Andere technische fiches vermelden dat de activering onder ongeveer 17 °C duidelijk langer dan 7 dagen duurt. Vorst doodt de micro-organismen, zowel tijdens de activering als tijdens de opslag.

Temperatuurschommelingen zijn even nadelig als kou. Zoek dus een lauwe, stabiele plek: bij een radiator (niet erop), in een stookruimte, op een warmtemat voor zaailingen, of in de winter in een verwarmde kamer. Een deken rond de jerrycan helpt de warmte vast te houden. Een verwarmd activeringsvat lost het probleem op: het houdt het mengsel rond 30 °C, zelfs in de winter. Vermijd direct zonlicht en ga niet boven 40 °C, want dat kan de micro-organismen beschadigen.

Reken op 7 dagen onder goede omstandigheden, en tot 10 dagen of iets langer in een koelere ruimte.

Ontgassen zonder lucht binnen te laten

Vanaf de tweede of derde dag produceert de fermentatie koolzuurgas: de jerrycan zet licht uit. Dat is het teken dat alles goed op gang komt.

• Met een ventiel hoeft u niets te doen: het gas ontsnapt vanzelf.
• Zonder ventiel draait u de dop een kwartslag los, net lang genoeg om het gas te laten ontsnappen, en sluit u hem meteen weer. In het begin is één keer per dag genoeg, daarna om de twee à drie dagen.

Niet schudden, niet wijd openen en niet proeven: elke keer dat er lucht binnenkomt, krijgen ongewenste micro-organismen een kans.

Grote volumes activeren met een activeringsvat

Vanaf een paar liter, of als uw huis in de winter koel is, maakt een activeringsvat alles eenvoudiger. Onze EM-activator, net als onze EM-1 gemaakt door Agriton, combineert drie onderdelen:

• Een waterslot: het fermentatiegas ontsnapt vanzelf en er komt geen lucht binnen. U hoeft niet meer met de hand te ontgassen.
• Een ingebouwde verwarming, die het mengsel in elk seizoen rond 30 °C houdt.
• Een kraan onderaan het vat, om de EM-A af te tappen zonder het vat te openen.

Het recept blijft hetzelfde: 5 % EM-1, 5 % melasse en 90 % chloorvrij water.

• Vat van 10 liter: 0,5 liter EM-1, 0,5 liter melasse, 9 liter water. Voldoende voor een moestuin en een gezinscompost.
• Vaten van 30 en 60 liter: 1,5 liter EM-1, 1,5 liter melasse en 27 liter water, of 3, 3 en 54 liter. Voor grote tuinen, tuinders en kleine veehouderijen.
• Vaten van 120 en 220 liter: 6, 6 en 108 liter, of 11, 11 en 198 liter. Voor landbouwbedrijven.

Kies de grootte op basis van wat u in een à twee maanden gebruikt: EM-A uit een vat is niet langer houdbaar dan EM-A uit een jerrycan.

Vul het vat voor de helft met heet, chloorvrij water en los de melasse erin op. Vul aan met koud water tot een lauw mengsel, voeg dan de EM-1 toe en meng. Sluit af, vul het waterslot half met water en zet de verwarming aan, die altijd volledig onder water moet blijven. Controleer na ongeveer 7 dagen de pH zoals hieronder beschreven. Zet de verwarming uit, laat afkoelen en tap de EM-A af in schone jerrycans, tot de rand gevuld en goed gesloten. Houd de verwarming nooit onder koud water zolang ze nog warm is.

Het advies van Emy

Zet het vat uit de zon, in een ruimte tussen 15 en 25 °C, op een stuk karton en in de winter met een deken eromheen: de verwarming verbruikt dan minder. In de zomer kan het mengsel in een te warme ruimte boven 40 °C komen. Spoel het vat tussen twee batches om met heet water en een beetje witte azijn of citroenzuur.

Hoe weet u dat het klaar is

Controleer vanaf de 7e dag drie dingen:

• De pH: dit is het betrouwbaarste criterium. Een druppel op het pH-papier moet 3,8 of lager aangeven, idealiter tussen 3,2 en 3,6. Boven 4 is de fermentatie niet klaar of is ze mislukt.
• De geur: zoetzuur en aangenaam, een beetje zoals fruitige azijn of milde zuurkool.
• De kleur: het donkerbruin van het begin verkleurt naar een lichter, oranjeachtig bruin.

Een licht vliesje of witachtige vlokjes aan het oppervlak zijn normaal: dat zijn gisten. Een pH iets onder 3,2, met een goede geur, is geen probleem. Blijft de pH na 7 dagen boven 4 maar ruikt het goed, laat het dan nog een paar dagen warm staan en meet opnieuw. Een rotte geur of rioolgeur betekent daarentegen dat het mislukt is: alle signalen en oplossingen vindt u in onze fiche EM bewaren en een mislukte EM-A herkennen.

Om te onthouden

Een geslaagde activering herkent u aan drie groene lichten: een pH van 3,8 of lager, een zoetzure geur en een kleur die lichter wordt. Bij twijfel geeft de pH de doorslag.

Uw EM-A verdunnen en gebruiken

EM-A is erg zuur: gebruik het nooit puur op levende planten. De basisverdunning is 1 op 100, oftewel 10 ml per liter chloorvrij water, of 100 ml voor een gieter van 10 liter. De doseringen per toepassing (bodem, zaaien, compost) vindt u in onze fiches EM gebruiken in de moestuin en Uw compost versnellen met EM. Volg voor andere toepassingen altijd het etiket van het product.

Gebruik het binnen 1 tot 2 maanden na de activering. Tellingen in een geactiveerde oplossing hebben aangetoond dat de melkzuurbacteriën binnen enkele weken duidelijk afnemen: hoe sneller u het gebruikt, hoe beter. Bewaar het koel, donker en goed gesloten.

Wilt u liever niet zelf activeren, dan is EM-A Actieve oplossing Microferm al klaar om te verdunnen. De verpakking in een soepele zak (Bag-in-Box) beschermt het tegen lucht, waardoor het veel langer houdbaar is dan zelfgemaakte EM-A.

Veelgestelde vragen

Kan ik melasse vervangen door suiker?

Een technische fiche van een fabrikant staat het toe, maar wij raden het af: melasse levert naast suikers ook mineralen die nuttig zijn voor de micro-organismen. Hebt u er geen meer, koop dan liever melasse dan te improviseren: melasse is de referentie in alle gebruiksaanwijzingen.

Kan ik nieuwe EM-A maken van EM-A?

Nee. De fabrikanten zijn duidelijk: u activeert maar één keer, vanuit de moederoplossing. Als u EM-A overent, verschuift het evenwicht tussen de micro-organismen van generatie op generatie en weet u niet meer wat u vermeerdert. Begin altijd opnieuw met EM-1.

Kan ik EM-1 gebruiken zonder het te activeren?

Ja, sommige gebruiksaanwijzingen stellen voor het direct te verdunnen. Maar activering vermenigvuldigt het volume met ongeveer 20: bij regelmatig gebruik is dat veel voordeliger.

En om gefermenteerde zemelen te maken?

Zemelen voor bokashi maakt u rechtstreeks met EM-1 en melasse, zonder tussenstap via EM-A. Ons volledige recept staat in de fiche Zelf uw bokashi-activator maken.

Wist u dat?

Het gas waardoor de jerrycan opzwelt, is vooral koolzuurgas dat door de gisten wordt geproduceerd, net als in rijzend brooddeeg. Daarom is een jerrycan die de eerste dagen « duwt » eerder een goed teken.

Samengevat

Om EM-1 te activeren, mengt u 5 % EM-1, 5 % melasse en 90 % chloorvrij water in een schone jerrycan die u bijna tot de rand vult. Laat het vervolgens ongeveer een week fermenteren bij 25-30 °C, op een stabiele temperatuur, en ontgas zonder lucht binnen te laten. De EM-A is klaar als de pH 3,8 of lager is, met een zoetzure geur en een kleur die lichter wordt. Verdun het altijd, 1 op 100 voor planten, gebruik het binnen 1 tot 2 maanden en begin bij elke nieuwe bereiding opnieuw vanuit de moederoplossing. Voor grote volumes of een koele winter houdt een verwarmd activeringsvat de juiste temperatuur aan en ontgast het vanzelf. Om goed te beginnen met EM, leest u ook onze gouden regels nog eens na.

Bijbehorende producten

Bestseller

EM-1 moedoplossing van effectieve micro-organismen | Fles van 250 ml

Flessen van 250 ml, 1 en 10 liter

€ 12,38

Bietenmelasse | Fles van 250 ml

Dierenvoeding of om EM (A+) te activeren, van 250 ml tot 10 liter

€ 4,85

Andere werelden van de gids

Wormencompostering30 fiches →Composteren25 fiches →Bokashi24 fiches →